Wie goed in de supermarkt om zich heen kijkt zal opvallen dat de schappen met vegetarisch vlees(vervangers) steeds meer ruimte innemen. Ook is er vaak een speciaal schap met puur biologische producten, mocht je die nog niet met regelmaat tussen de ‘normale’ producten zien staan. Een teken van een maatschappelijk bewust Nederland?

Uit onderzoek van het sociaal & cultureel planbureau blijkt dat Nederland langzaamaan steeds maatschappelijk bewuster profileert. De keuze om met het openbaar vervoer te reizen vanwege het milieu, honing bij de plaatselijke imker te kopen, bepaalde kleding niet dragen vanwege kinderarbeid: het valt allemaal onder maatschappelijk bewust consumeren.

De flexitariër in opkomst
Vooral de keuze om minder vlees te eten blijkt hip. Respectievelijk 77% van de Nederlandse bevolking eet niet meer iedere dag vlees en noemt zich flexitariër. Jezelf als flexitariër omschrijven is al lang niet gek meer en wordt in de maatschappij gestimuleerd. Een belangrijke oorzaak van deze stimulans ligt in de toename van duurzame voedingsinitiatieven en de interesse hiervoor. Het is bijvoorbeeld aannemelijker dat de excursie van je dochter een biologisch verantwoorde boerderij als bestemming heeft, in plaats van een kijkje in een megastal.

Bioindustrie
De bio-industrie heeft jarenlang voor veel bewondering gezorgd. De industrie zorgt met de hoogst mogelijke efficiëntie voor een zo laag mogelijke prijs, voor zoveel mogelijk dierlijke producten in de supermarkt. Vlees voor iedereen, iedere dag. Een prachtige ontwikkeling lijkt het, want nooit in de geschiedenis van de mensheid is zoiets dergelijks mogelijk geweest. Toch is er veel commentaar op de industrie, en de cijfers liegen er niet om. Van alle broeikasgassen stoot deze industrie 14,5 procent uit, zuigt een kwart van het drinkbare water op aarde op en wordt tweederde van alle landbouwgrond gebruikt voor grazend vee of verbouwing van voer voor deze dieren. Kennis van deze keerzijde heeft voor een deel voor deze maatschappelijke bewustwording gezorgd én duurzame voedingsinitiatieven.

Dat het ook anders kan laat boer Jan Huijgen zien met zijn biologische boerderij. Al 25 jaar geleden zag hij de negatieve aspecten van de almaar groeiende bio-industrie en begon een eigen initiatief. Dit mondde uit tot een heus bedrijf met maatschappelijk bewuste grondslag.

Opvallend is overigens dat het groeiend aantal bewuste Nederlanders niet voor meer biologische veeteelt zorgt. Volgens het CBS is maar 3 procent van de veeteelt van koeien biologisch (en van kippen, schapen en varkens zelfs nog minder). De toename van maatschappelijk bewust consumeren in Nederland zorgt dus niet direct voor verandering in die industrie.

Bewuste consumptie
Een deel van de groeiende groep mensen die zich bewust zijn dat het kopen van bepaalde producten ook bepaalde gevolgen kan hebben, letten niet alleen op de consumptie van vlees. In totaal is 33% van de Nederlandse bevolking bezig met maatschappelijk bewust consumeren. Dat betekent dat een grote groep Nederlanders bijvoorbeeld ook kijkt waar zijn of haar kleding vandaan komt en of de ingrediëntenlijst van de te kopen zak chips wel zuivere koffie is. Het boycotten van een product wordt hierbij ook steeds meer gedaan.

Palmolie
Als milieuoverwegingen een grote motivatie voor je zijn om bepaalde producten niet meer te kopen dan zal de discussie over palmolie je niet ontgaan zijn. Van de pindakaas op je brood, tot borrelnootjes op de verjaardag, naar de voorgekookte aardappeltjes die je in de pan gooit om te bakken met margarine waar – jawel – óók palmolie inzit. Palmolie is een grondstof dat in 60% van de producten uit de supermarkt verwerkt zit en de goedkoopste oliesoort om te verwerken in producten – de vraag naar palmolie stijgt dan ook met de dag. Naast dat palmolie meer verzadigde vetten bevat dan andere oliesoorten – en dus niet heel top is voor je gezondheid – is de verwerking ervan ook schadelijk voor het milieu. Om een lang en ingewikkeld verhaal kort en duidelijk te maken: palmolie is de oorzaak van grootschalige ontbossingen in voornamelijk Indonesië en Maleisië. Dan moet je denken aan ontbossingen van ongeveer 7,4 miljoen hectare in Indonesië alleen al. Logisch dus, dat er veel discussie gaande is rondom palmolie, en een grote groep consumenten bewust deze grondstof boycot (want ondanks dat palmolie overal in lijkt te zitten is boycotten van ook deze grondstof wel mogelijk).

Maar hoe zit het dan met de keuze van giga-bedrijf Tony Chocolonely om wel palmolie in de chocoladerepen te verwerken? Dit lijkt niet helemaal te stroken met het maatschappelijk bewuste imago van het bedrijf. Zal palmolie dan ook positieve effecten met zich meebrengen? Hierover zal aankomende vrijdag een debat plaatsvinden in Pakhuis de Zwijger.

Zorgt een bewuster Nederland voor een beter Nederland?
Bewust maatschappelijk consumeren zit hem dus in veel verschillende hoeken. Het eerste waar we vaak aan denken is de vleesindustrie maar ook het boycotten van bepaalde producten valt hier onder. Nederland is over het algemeen maatschappelijk bewuster aan het consumeren, wat een prachtige vooruitgang lijkt te zijn. De discussie over palmolie laat echter zien dat het niet altijd zo simpel is en er nog veel ruimte voor verbetering nodig is.