Winterdepressie: “Het voelt alsof je elke dag 10 kilo mee moet zeulen”

187
Video: Loïs van Wijnen | Audio: Isa Radder

Misschien ken je het wel: zodra de ‘r’ in de maand zit, ben je de hele dag moe, lusteloos en eet je ineens een stuk meer dan anders. Soms heb je minder zin in sociale contacten of val je ineens uit, zonder dat daar een reden voor lijkt te zijn. Het kan dan zijn dat je in een winterdip zit. Voor sommige mensen is de winter zó zwaar dat ze zelfs de diagnose winterdepressie krijgen. 

Tijdens de wintermaanden krijgen we minder vitamines en mineralen binnen. Vroeger nam men dan een lepel levertraan in om het tekort aan vitamine D op te vangen en een extra sinaasappel voor de vitamine C. Tegenwoordig kun je bij elke apotheek verschillende vitaminecocktails en voedingssupplementen inslaan voor de koude wintermaanden. Er zijn zelfs speciale varianten die bedoeld zijn voor gebruik in de winter. Deze middelen kunnen worden gebruikt om de winterdip te voorkomen, maar als er van deze middelen teveel wordt ingenomen, kan dat gevaarlijk zijn. “Het kan zeker slecht zijn om veel voedingssupplementen of vitamines te slikken’, aldus Babs van der Staak, werkzaam bij de consumentenbond, “Bij vitamines is het vooral zo dat teveel in vet oplosbare vitamines schadelijk kunnen zijn omdat het lichaam deze kan opslaan, zoals vitamine A, D en E.” Ook kruidenmiddelen die gebruikt worden om licht tot matige depressieve klachten tegen te gaan, kunnen zorgen voor complicaties. “Er zijn ook supplementen, denk aan Sint Janskruid, die een wisselwerking hebben met medicijnen met soms ernstige gevolgen”, aldus van der Staak.

D
epressie 
Maar wat als de winterdip niet minder lijkt te worden met behulp van extra vitamines en je elk jaar de wintermaanden weer met angst tegemoet ziet? Dan kan het zijn dat er meer aan de hand is dan alleen een ‘dipje’. Sommige mensen ervaren namelijk zulke heftige klachten in de winter dat er gesproken kan worden van een ‘winterdepressie’. Uit onderzoek van PsyQ blijkt dat ongeveer 40.000 mensen jaarlijks last hebben van zo’n winterdepressie. 
De oorzaak van deze depressie ligt vooral bij het feit dat er in de wintermaanden veel minder zonlicht is. Hierdoor kan je last krijgen van een tekort aan vitamine D. Ook heeft de hoeveelheid daglicht invloed op je melatoninespiegel. Als deze te laag of te hoog is, raakt je biologische klok in de war en kan je last krijgen van slaapproblemen.
Psychiater Witte Hoogendijk vertelde in januari aan het NRC Handelsblad dat drie procent van de Nederlanders lijdt aan een seizoensgebonden depressie, ook wel Seasonal Affective Disorder genoemd. Volgens Hoogendijk lijken de symptomen veel op een reguliere depressie: somberheid, moeite om van het leven te genieten en besluiteloosheid. Toch zijn er ook twee belangrijke verschillen. Bij een reguliere depressie is namelijk vaak sprake van slapeloosheid, maar mensen die last hebben van een winterdepressie slapen vaak juist veel. Het tweede verschil is dat er bij een reguliere depressie vaak sprake is van een afname van de eetlust, terwijl er bij een winterdepressie vaak sprake is van een ongeremde honger. 

Het verschil tussen een winterdip en een winterdepressie is dus de hevigheid van de symptomen. Mensen die last hebben van een winterdip zijn niet per se depressief. Ook hebben mensen met een winterdepressie hier elk jaar last van, in tegenstelling tot mensen met een winterdip. Een winterdepressie staat het dagelijks functioneren in de weg en daarvoor is het dus echt belangrijk om een diagnose te laten stellen.  

Lichttherapie
Lichttherapie is een veelvoorkomend middel bij de bestrijding van winterdepressie. Bij deze therapie wordt jeblootgesteld aan een fel licht met een sterke intensiteit. Dit licht komt binnen via je ogen en de hersenen gebruiken dit signaal waarschijnlijk om het dag- en nachtritme van het lichaam beter te regelen. In Nederland wordt de therapie door veel klinieken en ggz-instellingen aangeboden. Ook is het mogelijk om een lichttherapielamp te kopen om thuis te gebruiken. Lichttherapie wordt niet alleen gebruikt bij de behandeling van winterdepressies, maar kan ook gebruikt worden bij de behandeling van een reguliere depressie.

Norman Rosenthal
Norman Rosenthal, een Amerikaanse psychiater, heeft de term SAD bedacht en heeft een boek geschreven over zijn onderzoek naar deze aandoening. In zijn onderzoek kwam hij erachter dat SAD meer voorkomt naarmate men verder van de evenaar af woont.
Ook komt SAD vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Uit onderzoek van Rosenthal is gebleken dat vrouwen tussen de 20 en 40 zelfs twee keer zoveel kans hebben om SAD te ontwikkelen dan mannen. Er wordt dus ook gedacht dat vrouwelijke hormonen als oestrogeen en progesteron in connectie kunnen staan met SAD.
Om SAD tegen te gaan, beaamt Rosenthal dat lichttherapie de beste optie is. Verder constateert hij dat het belangijk is om te doen aan stressmanagement, omdat mensen met SAD in de winter minder goed kunnen omgaan met stress. Ook zaken als voldoende bewegen, op vakantie gaan naar een zonnige bestemming en je dieet in de gaten houden zijn manieren om met de winterdepressie om te gaan. Als er dan echt helemaal niks werkt, zit er volgens Rosenthal maar een ding op: verhuizen naar een land waar de zon altijd schijnt.