Het gebruik van de harddrug XTC is de afgelopen jaren opnieuw gelijk gebleven en daarmee blijft het onder jongeren tussen de 16 en 18 zelfs de meest gebruikte harddrug. Ook is de drug ketamine helemaal in opkomst: waar het eerst een drug was voor subculturen, is het gebruik ervan nu ‘mainstream’ geworden. Dat zijn een aantal conclusies van een donderdag gepubliceerd onderzoek over drugsgebruik, door het Trimbos Instituut.

Audio: Alys van der Waarde

Uitgaan

Tot op de dag van vandaag wordt XTC volop gebruikt tijdens het uitgaan. Uit het onderzoek van Trimbos blijkt dat ongeveer 370.000 Nederlanders weleens XTC hebben gebruikt, dat is 2,7%. Vooral in de leeftijdscategorie 16 tot 18 wordt de harddrug regelmatig ingenomen, bijvoorbeeld tijdens festivals. Femke Gresnigt, Spoedeisende Hulp arts in het OLVG in Amsterdam, zegt dat het aantal mensen op de SEH als gevolg van XTC de laatste jaren niet  is toegenomen en ook zien ze weinig jongeren met spoed het ziekenhuis binnenkomen: “Maar dat ligt ook aan de locatie. Wij zitten middenin in Amsterdam en de meeste uitgaansgelegenheden zijn alleen bedoeld voor volwassenen. Het kan zijn dat het in andere regio’s helemaal anders is, maar dat weet ik niet zeker.” Wat de laatste jaren wel toeneemt, is het aantal mensen dat meerdere drugs combineert en daardoor in het ziekenhuis terechtkomt. “Het menggebruik is de laatste jaren wel toegenomen, dat blijkt ook uit cijfers. Veel drugs worden gecombineerd met bijvoorbeeld alcohol of andere drugs, soms wel vijf soorten door elkaar. Er wordt veel geëxperimenteerd.”

Uit het onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt verder dat het gemiddeld aantal milligram (mg) MDMA in een XTC-pil is toegenomen, wat betekent dat XTC steeds puurder en dus betrouwbaarder wordt. Waar in 2016 nog 157 mg MDMA in een pil zat, steeg dat naar 167 mg in 2017. Om er zeker van te zijn dat je te maken hebt met een XTC-pil waar daadwerkelijk MDMA en geen andere middelen inzitten, kan je de pil laten testen bij onder andere de Jellinek kliniek. En dat gebeurt massaal. “Landelijk zien we wel echt een toename van het aantal gecontroleerde pillen”, vertelt Judith Noijen van Jellinek. Verder valt in het onderzoek op dat er, ogenschijnlijk, nieuwe drugs op de markt zijn gekomen, zoals ketamine. Dat kan problemen opleveren bij het testen ervan en de voorlichting erover. “Bij ketamine is het niet lastig, omdat het niet per se nieuw is en ook als medicijn wordt voorgeschreven. Bij echt nieuwe drugs is dat wel moeilijker, omdat wij er dan ook niks over weten. Mensen zijn dan hun eigen proefkonijn. Wij raden het wel altijd af, omdat je niet weet wat er kan gebeuren.”

Alys van der Waarde praat met een XTC-gebruiker die liever anoniem wil blijven en met Marjan Heuveling van het Trimbos Instituut. Ze hebben het over de risico’s van XTC en of jongeren zich hiervan bewust zijn.

Legalisering

De laatste jaren doen er veel geluiden de ronde om harddrugs als XTC te legaliseren. Een partij die zich daar hard voor maakt is GroenLinks. Zij willen dat XTC door een legale productie uit het criminele circuit wordt gehaald en daar hebben zij meerdere redenen voor. “Allereerst vanwege de gezondheid van gebruikers. Als we het reguleren is er minder kans op een overdosis, omdat de hoeveelheid drugs in een pil altijd hetzelfde is. Als er meer vertrouwen komt in betrouwbare legale XTC, denken wij dat het gebruik van illegale drugs ook af zal nemen”, zegt Julia Matser van DWARS, de jongerenpartij van GroenLinks. Experts zijn echter kritisch over het legaliseren van XTC. “Op het moment dat je het legaliseert zorgen criminelen er wel voor dat zij andere drugs gaan produceren en verkopen. Bovendien kun je je afvragen of er überhaupt wel producenten zijn die XTC willen gaan maken, want op het moment dat zij dat doen zijn zij ook aansprakelijk als er een ongeluk gebeurt”, laat Marjan Heuveling van het Trimbos Instituut weten. Bovendien zorgt een eventuele legale XTC-markt er, volgens Heuveling, niet voor dat minder mensen XTC of andere drugs gaan gebruiken: “We zien nu bij de legalisering van cannabis in de Verenigde Staten dat een heel nieuwe commerciële markt ontstaat, waardoor er ook nieuwe gebruikers bijkomen.” Dat is volgens Julia Matser van DWARS Utrecht niet het geval, want volgens haar zorgt het er juist voor dat het genormaliseerd wordt. “Door normalisering van bepaalde harddrugs zal ook het gebruik hiervan afnemen, omdat het niet meer bijzonder is.” Volgens het Trimbos valt er juist meer te bereiken door meer te doen aan preventie en ontmoediging, zoals ook bij alcohol is gedaan. “Door alle voorlichting die werd gegeven, is destijds de discussie rondom de alcoholgrens gestart en inmiddels is die grens verhoogd naar 18 jaar”, aldus Heuveling.