Audio: Ingmar Kuitert

Drie Nederlandse langebaanschaatsers hebben in de Volkskrant hun verhaal gedaan over het gebruik van salbutamol onder schaatsers. Salbutamol is een werkzaam middel in astmamedicatie. De drie bronnen, die anoniem willen blijven, omdat ze bang zijn voor negatieve reacties uit de schaatswereld, geven aan dat ze tussen 2000 en 2010 jarenlang salbutamol kregen toegediend door longartsen, terwijl ze alle drie geen last hadden van astma. Daarmee gingen ze in overtreding met de internationale dopinglijst van het wereldantidopingagentschap WADA.

Schaatsbond KNSB geeft aan dat het nooit op de hoogte is geweest dat schaatsers het middel ten onrechte gebruikten. Salbutamol zorgt ervoor dat de longvaten van sporters meer open worden gezet en daardoor kunnen ze beter ademen. Tegelijkertijd werkt het ook spierversterkend. Carl Mureau is woordvoerder van de schaatsbond. De afgelopen dagen is er veel over geschreven, daarom kijkt de KNSB met veel belangstelling naar dit onderwerp.

“Ik vind het vooral belangrijk dat schaatsers zich aan de regels houden. Als bond lichten wij de schaatsers toe over het gebruik van de puffer en doping, maar tegelijkertijd controleren we ook streng op het gebruik van doping. Er worden honderden dopingcontroles per jaar uitgevoerd en in al die jaren zijn er maar twee sporters die tegen de lamp zijn aangelopen.”

Daaruit trekt Mureau de conclusie dat de schaatswereld ‘schoon’ is. Sporters moesten tot 2011 een doktersverklaring hebben om de puffers met salbutamol te bemachtigen. Daarna is het toegestaan om 800 microgram per 12 uur toe te dienen. Het is niet aangetoond dat deze maatregel ervoor heeft gezorgd dat het gebruik van de astmamedicatie onder schaatsers is verhoogd, maar sindsdien zijn er wel meerdere onderzoeken naar gedaan die aangeven dat schaatsers wellicht ten onrechte salbutamol krijgen terwijl ze helemaal geen last hebben van astma.

Rik van der Kolk, die werkzaam is bij SMA Midden Nederland, het sportmedisch adviescentrum in Amersfoort voor de duursporter en ook meerdere malen als sportarts is meegegaan naar de Olympische Spelen namens de waterpolo dames, pleit echter niet voor het terugdraaien van de doktersverklaring, want hij vindt dat er geen sprake is van dopinggebruik.

“Vroeger moest ik de sporters naar een longarts sturen als ik of de sporter dachten dat ze last hadden van astma. Vervolgens moest ik een tijdje wachten voordat die verklaring werd uitgegeven, dus dat was heel onpraktisch.”

“Tegenwoordig gaat dat allemaal veel makkelijker, want nu hebben de sporter en ik dat in eigen hand. Daarnaast moeten de testen van atleten op astma en het gebruik van de puffer op wereldwijd gebied meer op één lijn zitten. In Afrika en Brazilië worden die onderzoeken namelijk anders gedaan en soms weten we niet eens hoe zij het daar checken. Ook de controles op doping worden op een andere manier uitgevoerd.”

Van der Kolk is van mening dat dit eerst eens veranderd moet worden voordat er eventueel conclusies worden getrokken. In het schaatsen wordt salbutamol al jarenlang gebruikt om ervoor te zorgen dat de sporters makkelijker kunnen ademen en meer lucht krijgen. Volgens medisch directeur van sportkoepel NOCNSF, Cees-Rein van den Hoogeband, wordt het middel door ongeveer 80 tot 90 procent van de schaatsers gebruikt. Ter vergelijking: 10 procent van de gehele Nederlandse bevolking gebruikt astmamedicatie om astma tegen te gaan. Van der Kolk vindt dat verklaarbaar.

“Als je intensief bezig bent in een schaatshal met koude lucht dan levert dat irritatie op in je longen, want als schaatser heb je een enorme trainingsbelasting. Ik vraag me daarom af of de cijfers uit het onderzoek wel kloppen. Daarom pleit ik ervoor om recreanten en echte sporters tegen elkaar te laten rijden. Ik denk dat we dan pas met zijn allen een goed verschil kunnen laten zien, mocht die er eventueel zijn.”

Daarmee geeft de sportarts aan dat hij het niet eens is met de regelgeving rondom astma en doping op wereldwijd gebied en dat de WADA strengere controles uit moet voeren.

Floor Kappelhoff, bondsarts van de Koninklijke Nederlandse Roeibond (KNRB) legt uit over de verschillende vormen van astma en schaatser van SkateUnited, Marijn Boersma, vertelt over zijn ervaringen in de topsport.

Uit alle bronnen die we gecontacteerd hebben bleek eens te meer dat er een enorm taboe op dit onderwerp ligt. Dit kwam ook naar voren in de video van de NOS waarin Erben Wennemars en Rintje Ritsma gepikeerd reageren op het artikel van de Volkskrant. Van der Kolk is het hier echter niet mee eens. “Iedereen weet toch dat schaatsers en andere sporters die puffers gebruiken. Waarom heerst er dan een taboe op”, sloot Van der Kolk af.

Mathijs Freund, president van de Rotterdamse studentenroeivereniging Skadi, is geen fan van doping op zijn vereniging. Roeicoach Thijs van Luijk is dat met hem eens. De maatregelen die tegen deze problematiek getroffen worden zijn dan ook niet mals.