Video: Rick Pietersz | Audio: Floor Brands

Bij de laatste waterschap verkiezingen in 2015 werd een opkomst gehaald van slechts 43,5 procent. Op 20 maart zijn er opnieuw waterschap verkiezingen maar voor veel Nederlanders is het nog onduidelijk waar ze op mogen stemmen. Dat is ook niet zo gek, want er is de laatste jaren veel veranderd. Maar wat is eigenlijk het belang van de waterschappen en waarom moeten we daarvoor naar de stembus?

De eerste waterschappen

In de 10eeeuw werden grote delen van Nederland ontgint, door inklinking van de bodem werd het nodig om het water in de polders goed af te laten wateren. Vanaf de 13eeeuw gingen polderbesturen samenwerken wat leidde tot de eerste waterschappen. Tegenwoordig hebben de waterschappen drie belangrijke taken: zorgen voor veilige en stevige dijken, het waterpeil reguleren en schoon oppervlaktewater verzorgen. Het verzorgen van schoon drinkwater valt niet in het takenpakket van de waterschappen, al wordt dat wel vaak gedacht.

Waterschappen anno 2019

Nederland kent vandaag de dag 21 waterschappen, die grotendeels overeenkomen met de provincies maar hoofdzakelijk afhangen van de stroom- en afwateringsgebieden in de regio’s. Elk waterschap bestaat uit een algemeen bestuur en een dagelijks bestuur. Tijdens de verkiezingen kiezen alle inwoners van een waterschap, ook de mensen zonder Nederlandse nationaliteit, een deel van het algemeen bestuur. Het andere deel zijn zogeheten ‘geborgde zetels’. De geborgde zetels zijn vaste plekken die worden verdeeld tussen verschillende belanghebbende groepen: mensen uit de landbouwsector, mensen uit het bedrijfsleven en bos- en natuureigenaren.

Een van de taken van het waterschap is het op peil houden van het grondwater. De landbouwsector is ook vertegenwoordigd in het waterschap. Verslaggever Floor Brands gaat langs bij een veehouderij en sprak met het waterschap.

Ter verduidelijking, het algemeen bestuur van waterschap Stichtse Rijnlanden bestaat uit 30 zetels. 23 van die zetels worden gekozen tijdens de verkiezingen en worden ingevuld door politieke partijen. Een deel van die politieke partijen is een aftakking van de landelijke politiek en een deel is speciaal voor dit waterschap. Dit systeem is vergelijkbaar met dat van gemeenteraden. De overige 7 zetels zijn de geborgen zetels en worden verdeeld over belanghebbenden in de regio.

Waarom moeten we stemmen?

Volgens Clarion Wegerif, woordvoerder van waterschap Stichtse Rijnlanden is het van belang dat mensen gaan stemmen: “iedereen betaalt waterschapsbelasting, in waterschap Stichtse Rijnlanden is dat al 120 miljoen in totaal, dan mogen burgers daar best wat over te zeggen hebben. Bovendien is het waterbeheer erg bepalend voor de leefbaarheid van een gebied.”

Het is wel duidelijk watermanagement in een land als Nederland van groot belang is, maar waarom kan de provincie dat dan niet doen? Marcel Boogers, Hoogleraar regionaal bestuur aan de universiteit van Twente kan dat ons vertellen. “In een land zoals Nederland is het goed dat waterhuishouding gescheiden wordt van de rest van een politieke agenda. Goed onderwijs moet niet worden afgewogen tegen goede dijken. Door waterhuishouding te scheiden van de rest van de politieke agenda blijft het een prioriteit. Anders zou men na jaren zonder overstromingen kunnen gaan denken dat er wel wat minder geld naar toe kan.”

De zeespiegel stijgt wereldwijd al jaren en de verwachting is dat die stijging doorzet. Een land als Nederland heeft daar veel mee te maken. Door de grote hoeveelheid water in ons land moeten de dijken goed worden onderhouden om te voorkomen dat grote delen land overstromen. Verslaggever Rick Pietersz praat met het waterschap Brabantse Delta en met een klimaatexpert over hoe Nederland droog wordt gehouden.

Volgens Marcel Boogers, hoogleraar regionaal bestuur, is het daarom ook goed dat de waterschappen financieel en politiek onafhankelijk zijn van de rest van de besluitvorming. Maar waarom moeten Nederlanders daarvoor naar de stembus? Kan zo’n instituut zichzelf niet draaiende houden?

Boogers: “De waterschap verkiezingen zijn een beetje gaan lijken op gewone verkiezingen omdat je sinds 2004 op politieke partijen stemt, maar dat is eigenlijk raar want het zijn geen gewone verkiezingen. De standpunten lopen veel minder uiteen en het is niet zo dat je na een verkiezing een zwaai naar links of rechts maakt. De waterschap verkiezingen fungeren meer als noodrem, als een waterschap niet goed functioneert kun je het veranderen.

De waterschap verkiezingen hebben een stemwijzer gemaakt die te vinden is op: https://hdsr.mijnstem.nl