De Amerikaanse president Donald Trump heeft onlangs gedreigd met importheffingen op 11 miljard dollar aan goederen uit de Europese Unie. Hier gaat het bijvoorbeeld om luchtvaartproducten, wijn, fietsen, chocolademelk en skipakken. Ook wordt er gedreigd met importheffingen op Goudse en Edammer kaas. 

De Amerikaanse regering heeft een lijst gepubliceerd met goederen waarop mogelijk importheffingen komen.

De importheffingen zouden een reactie zijn op de Europese subsidies voor Airbus, de concurrent van Boeing. Het handelsagentschap van de Verenigde Staten benadrukt dat volgens de wereldhandelsorganisatie WTO de subsidies ‘herhaaldelijk negatieve effecten voor de Verenigde Staten hebben veroorzaakt op de concurrerende passagiersvliegtuigmarkt’. De tarieven zouden bovenop bestaande heffingen op Europees staal en aluminium komen. De lijst is echter nog niet definitief. “Als de Europese Unie stopt met haar schadelijke subsidies kunnen deze aanvullende tarieven opgeheven worden”, aldus de Amerikaanse handelsgezant Robert Lighthizer.

Nederland staat in het buitenland bekend om onder andere haar kaas. Zuivel, specifiek kaas, is een van de top export producten van Nederland. In 2017 was de export van land- en tuinbouwgoederen nog goed voor 91,7 miljard euro. Dat was 7% meer dan een jaar eerder. De sterkste exportstijgers in 2017 waren zuivel, eieren, dieren en vlees. De exportwaarde van zuivelproducten, zoals kaas, boter en melkproducten, is in een jaar tijd met 21% gegroeid. De Nederlandse landbouwsector is goed voor meer dan een vijfde van de totale export. In 2018 was de export van land- en tuinbouwgoederen goed voor 90,3 miljard euro. Zuivel en eieren had in 2018 een exportwaarde van 8,5 miljard euro en staat daarmee in de top vijf van meest uitgevoerde landbouwgoederen in 2018. De totale waarde van de Nederlandse kaasexport is in 2018 met 63 miljoen euro gedaald tot 3,5 miljard. Dit is een daling van 2% ten opzichte van 2017, blijkt uit een rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek en Wageningen University & Research Centre. Een derde van alle geëxporteerde kaas ging naar Duitsland. Andere belangrijke bestemmingen binnen de Europese Unie voor Nederlandse kaas zijn België en Frankrijk, met een aandeel in de totale exportwaarde van 12,5% en 10%.

De Verenigde Staten is onze belangrijkste handelspartner buiten de Europese Unie. In 2018 exporteerde Nederland voor 23,8 miljard euro aan goederen naar de Verenigde Staten. De belangrijkste exportbestemmingen voor kaas buiten de Europese Unie zijn de Verenigde Staten en Japan, met een gezamenlijk aandeel van 5%. De kaasexport naar de Verenigde Staten is vrij stabiel. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) voerde Nederland het afgelopen jaar 78 miljoen euro aan kaas en wrongel uit naar de Verenigde Staten. Dat was een stijging van 4% ten opzichte van een jaar eerder. 

Nederlandse bedrijven die kaas naar de Verenigde Staten willen exporteren kunnen gebruik maken van het EU-quotum met gereduceerd tarief. Bedrijven kunnen zich elk jaar van 1 september tot en met 16 oktober aanmelden bij USDA voor een exportlicentie. Als aan alle voorwaarden wordt voldaan, krijgen zij in het volgende kalenderjaar in December hun licentie. Exportlicenties geven bedrijven het recht om, binnen deze quota, producten te importeren tegen een gereduceerd tarief. Voor Edammer en Goudse kaas is het gereduceerd tarief 10%. Buiten deze quota of zonder de nodige licentie is het tarief 35%.

De Tweede kamer maakt zich zorgen om dreiging van de Amerikaanse president Trump met importheffingen op onder andere Goudse en Edammmer kaas. “Er werken veel mensen in de Nederlandse zuivelindustrie en hun banen hangen deels af van de export”, aldus D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma.

Vorig jaar kwam de Amerikaanse regering al met importheffingen op staal en aluminium uit de Europese Unie. De Amerikaanse president Trump voerde importtarieven van 25% op buitenlands staal en 10% op buitenlands aluminium vanwege de ‘nationale veiligheid’.

Mochten de importheffingen waarmee Trump dreigt toch komen, wat zouden dan de gevolgen zijn voor de Nederlandse zuivelsector? Alys van der Waarde vroeg het aan René van Buitenen, woordvoerder van de Nederlandse Zuivel Organisatie.