Het is al een tijdje in het nieuws: de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten. Maar wat is het eigenlijk en wat voor gevolgen heeft zo’n handelsoorlog? “In de kern is de handelsoorlog een wedstrijdje ver plassen tussen China en de Verenigde Staten,” legt journalist en China-deskundige Fred Sengers uit. 

Het ontstaan van de handelsoorlog gaat al decennia terug. Recentelijk merken we er het meeste van sinds het aanstellen van president Donald Trump in de Verenigde Staten. In 2016 heeft Trump zich tijdens de verkiezingscampagne regelmatig uitgelaten over, de in zijn ogen oneerlijke, handelspraktijken van China. Pas in 2017 zijn deze uitlatingen vertaald in protectionistische handelsmaatregelen. In onderstaande tijdlijn zijn de verschillende ontwikkelingen en importheffingen naar aanleiding van de handelsoorlog weergegeven. Dit uitte zich bijvoorbeeld met verhoogde importheffingen op staal en aluminium. Op dat moment waren de maatregelen beperkt en niet enkel gericht op China.

Tijdlijn van de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China. Bron: Rabobank, Peterson Institute for Economics

De Amerikaanse regering onder leiding van president Trump, begon hun pijlen steeds meer op China te richten. China gaf daarop aan tegen elke prijs terug te vechten tegen, de in hun ogen, oneerlijke handelspolitiek van de Verenigde Staten. “De essentie is dat de nieuwe regering van de Verenigde Staten onder leiding van president Trump het handelstekort, dus dat er meer van China geïmporteerd wordt dan dat er naar China geëxporteerd wordt, te veel heeft zien oplopen.” Ligt Sengers toe. “Daarnaast zijn er van beide kanten allemaal verwijten over oneerlijke handelspraktijken.”

Actuele ontwikkelingen
De onderhandeling tussen Amerika en China gaat nog steeds verder. Zo heeft het Chinese ministerie van Financiën vorige week bekend gemaakt dat de tarieven op ongeveer 60 miljard dollar aan Amerikaanse producten naar 25% verhoogd wordt per 1 juni. Dit is een reactie van China tegen de verhoging van de importtarieven voor Chinese goederen door de Verenigde Staten. De Amerikaanse president Trump steekt zijn mening hierover niet onder stoelen en banken: “China zal schade incasseren wanneer ze geen deal maken omdat bedrijven gedwongen worden om China te verlaten voor andere landen.” Het zou volgens Trump te duur zijn om in China te kopen, twittert hij verder.

Invloed op andere landen
Handelsoorlogen hebben eigenlijk alleen maar economische verliezen als gevolg. Hiervan komt het grootste deel terecht bij de betrokken landen, in dit geval dus bij China en de Verenigde Staten. Maar ook andere landen kunnen gevolgen ervaren van de handelsoorlog. Dit komt omdat alle economieën met elkaar vervlochten zijn. Tegenwoordig zijn alle economieën met elkaar vervlochten. “Als één economie het slecht doet, dan merken andere economieën wereldwijd het ook”, legt Sengers uit. Daarnaast is China een grote economie, maar de Verenigde Staten is nóg groter. “Wanneer zij elkaar pijn proberen te doen, doen ze indirect andere economieën ook pijn.”

Sengers vertelt dat bijvoorbeeld Nederlandse bedrijven de gevolgen al merken: “Wanneer die bedrijven innovatieve concepten naar de Verenigde Staten exporteren, maar de benodigde hardware uit China halen, dan telt de herkomstaanduiding.” Dit houdt in dat het Nederlandse bedrijf als Chinees bedrijf wordt beschouwd, omdat die spullen uit China komen. In dat geval maakt het niet uit dat het bedrijf Nederlands is, ze moeten extra heffingen betalen over hun geëxporteerde concept. “Spullen worden dan duurder en minder concurrerend,” verduidelijkt Sengers.

Als Europese burgers lijken we er weinig van te merken. Maar niks is minder waar legt Sengers uit, “Indirect merkt de burger het wel, bijvoorbeeld in de pensioenopbouw.” Pensioen wordt namelijk belegd op de aandelenmarkt, de beurs. “Vanwege de handelsoorlog gaat het heel moeizaam op de beurs. Dit betekent dat het pensioengeld minder snel groeit.”

Toekomst van de handelsoorlog
Sengers is pessimistisch over het verloop van de handelsoorlog, “Ik denk dat de hele wereldeconomie uiteindelijk minder snel zal groeien en in het allerergste geval in een recessie zal raken.” Elke economie is een conjunctuur. Dat houdt in dat het met stijgen en dalen gaat. Wanneer een economie in een recessie belandt, daalt deze onder het gemiddelde van de conjunctuur.

De Amerikaanse president verwacht ergens in de toekomst wel een verdrag te sluiten met China, maar nu nog niet. “Ze willen een deal, maar daar is de Verenigde Staten nog niet klaar voor”, zei Trump. “We innen tientallen miljoenen dollars aan importheffingen en dat bedrag zou snel kunnen stijgen.” President Trump verwacht zijn Chinese collega Xi Jinping te ontmoeten tijdens de vergadering van de G-20. Dit is het forum van de twintig grootste wereldeconomieën.

Tijdens de radio-uitzending van 29 mei 2019 spraken presentatoren Tamo van Lochem en Janine Vink met journalist en China-deskundige Fred Sengers over de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten. Luister hieronder het fragment terug.