Jaarlijks viert de gemeenschap van lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders (LHBT) groots feest op verschillende manieren. Wereldwijd worden activiteiten zoals Canal Prides, marsen en feesten georganiseerd als een manier om de LHBT-gemeenschap wereldwijd te erkennen. Het is ondertussen vijftig jaar geleden dat juni als Pride Month werd gekozen. 

De LHBT-gemeenschap is een beweging die seksuele diversiteit viert. De Pride Month is voor lesbiennes, homoseksuelen, biseksuelen en transgenders een manier om te protesteren tegen de discriminatie en het geweld die ze tegenkomen in hun dagelijkse leven. Met de Pride willen ze hun waardigheid, gelijke rechten en zelfbevestiging bevorderen. Daarnaast is het een manier om het maatschappelijk bewustzijn van de problemen waar zij mee geconfronteerd worden te vergroten.

Wetboek van Strafrecht over homorechten in 20e eeuw
In 1912 is artikel 248bis van het Wetboek van Strafrecht opgesteld. Het artikel luidde als volgt:

‘De meerderjarige, die met een minderjarige van hetzelfde geslacht wiens minderjarigheid hij kent of redelijkerwijs moet vermoeden, ontucht pleegt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar.’

In dit artikel waar het gaat over homoseksuelen, gaan ze uit van een persoon onder de 21 jaar als minderjarige terwijl de grens voor heteroseksuelen ligt op 16 jaar. Simpel gezegd houdt het in, dat iemand als 21 jarige geen seks mocht hebben met een jonger persoon van hetzelfde geslacht totdat diegene ook 21 was geworden. Een ander gevolg was dat bijeenkomsten van volwassen homoseksuelen ook verboden kon worden door de politie, omdat die mogelijk konden leiden tot strafrechtelijke verleiding van minderjarigen.

In januari 1969 werd tegen artikel 248bis geprotesteerd. Dit was georgainseerd door de Federatie Studenten Werkgroepen Homoseksualiteit (FSWH). Er namen ongeveer honderd homoseksuele mannen en vrouwen deel aan het protest en daarmee was het de eerste openbare homodemonstratie in Nederland.

Stonewall riots en raids
In juni 1969 vonden de ‘Stonewall Riots‘ plaats. Vijftig jaar geleden, op 29 juni 1969, viel de politie van Greenwich Village, Manhattan New York, de Stonewall Inn binnen. Dit café stond bekend als een homobar. Tijdens deze inval werd het grootste deel van de gasten niet gearresteerd door de politie. Er wordt gezegd dat de politie enkel de personen zonder identiteitsbewijs, een aantal werknemers en diegenen die gekleed waren in de kleding van het andere geslacht hebben opgepakt. Naar aanleiding hiervan begonnen demonstraties vanuit de LHBT-gemeenschap.

De demonstraties die werden georganiseerd waren vaak spontaan en gewelddadig. De LHBT-gemeenschap wilde hiermee bereiken dat er veilige plaatsen kwamen waar homo’s, lesbiennes en gelijkgestemden heen konden gaan en open konden zijn over hun geaardheid. Op zulke plaatsten zouden de leden van de LHBT-gemeenschap geen zorgen moeten hebben om gearresteerd te worden.

Gevolg van de demonstraties
Naar aanleiding van de Stonewall raids en riots werden een aantal activistische lhbt-supportgroepen gevormd. Deze groepen werden georganiseerd onder de Gay Liberation Front (GLF). Deze groepering richt zijn pijlen op de samenleving en de overheid. Het doel is om de samenleving te hervormen. Dit willen ze doen door bijvoorbeeld heteroseksuele huwelijken niet meer het standaard te maken. Daarnaast is de beweging tegen de consumptiecultuur, militarisme, racisme en seksisme. “Wij zijn een revolutionaire groep van mannen en vrouwen gevormd met het besef dat volledige seksuele bevrijding voor alle mensen niet tot stand kan komen, tenzij bepaalde sociale instellingen zijn afgeschaft,” staat in het statement van GLF. “We verwerpen de poging van de samenleving om seksuele rollen en definities op te leggen over onze aard.”

Naast dat er groepen werden opgericht, verloren de deelnemers ook het artikel 248bis niet uit het oog. Ondertussen waren ongeveer 5000 homoseksuelen vervolgd naar aanleiding van het artikel. In 1971 werd artikel 248bis geschrapt. Sindsdien is er in de zedenwetgeving geen onderscheid meer tussen hetero- en homoseksuele handelingen.

Homohuwelijk en genderneutraliteit
Na de vrouwenemancipatie lieten steeds meer groepen van de bevolking zich horen, zo ook de LHBT-gemeenschap. Zij riepen voor gelijke rechten voor iedereen. Dit heeft ertoe geleid dat mensen van hetzelfde geslacht sinds 1998 geregistreerd partnerschap konden aangaan. Vanaf april 2001 kon dit geregistreerd partnerschap omgezet worden tot een burgerlijk en wettelijk huwelijk. Nederland was hiermee het eerste land waar het huwelijk tussen twee mensen van hetzelfde geslacht is toegestaan.

Ook genderneutraliteit, ‘gender vrijheid’, wordt steeds normaler in de samenleving. Iemand die niet in het hokje man, maar ook niet in het hokje vrouw past, kan een ‘X’ in het paspoort laten zetten. Dit kan al sinds 1993. Wanneer kersverse ouders een kind krijgen met onduidelijke geslachtskenmerken is het mogelijk om de keuze van het geslacht uit te stellen. Op twee gevallen na, was een geslacht steeds binnen drie maanden veranderd in ‘M’ of ‘F’. Het is lastiger om als volwassene het gender op je paspoort te veranderen, dit komt doordat het nog niet wettelijk is vastgelegd.

Niet alles gaat over rozen…
Ondanks dat er al veel verbeteringen zijn voor de LHBT-gemeenschap, zijn er ook nog tegenslagen. Eén van de recente ontwikkelingen is de Nashville Verklaring. In dit document gaat het over de christelijke opvattingen van het huwelijk en genderneutraliteit. In de verklaring staat onder andere dat goede christenen het homohuwelijk altijd dienen af te wijzen. Met de Nashville verklaring wordt ontkent dat God het huwelijk heeft bedoeld als homoseksuele, polygame of polyamoreuze relatie. Dit manifest wijst naar een intolerantie voor homoseksualiteit binnen het christendom. Jesse Klaver, fractievoorzitter van Groenlinks, verklaart in een interview met RTL-nieuws, dat niks minder waar is. “Er komt juist steeds meer acceptatie.”

Pride Month
Ondertussen wordt wereldwijd de Pride Month jaarlijks gevierd,  dit komt van oorsprong uit 1969. De allereerste Pride Mars is georganiseerd door ‘the Mother of Pride’, Brenda Howard. Daarnaast kwam Howard met het idee om omtrent zo’n mars, een week vol met evenementen te organiseren. Dit heeft zich ontwikkeld tot de Pride Month.

Naast dat de Pride Month een maand vol feesten is, is het ook een mogelijkheid tot protest en bewustwording van huidige problemen waar de LHBT-gemeenschap tegenaan loopt. Parades en marsen zijn een prominent voorbeeld van de Pride Month. Daarnaast zijn er straatfeesten, gemeenschapsevenementen, sprekingen en colleges. Ondertussen wordt de Pride Month niet alleen meer bezocht door de LHBT-gemeenschap. Ook mensen buiten de gemeenschap en media bezoeken evenementen.

Pride 2019
De bekendste parade is de jaarlijkse parade in New York. In Nederland is de Amsterdamse Canal Pride het meest bekend. Dit jaar trapte de Pride Month van Nederland af in Utrecht. Het is de derde keer dat Utrecht een Canal Pride organiseert, dit jaar was tot nu toe de grootste. Met 47 boten die over de grachten voeren en meer dan 50 organisaties die zich in hebben gezet voor het evenement.

Verslaggeefster Janine Vink bezocht de Utrecht Canal Pride en vroeg aan de bezoekers, waarom ze het evenement bezochten en wat de Pride voor hen betekent. 

Stichting PANN
Op één van de boten tijdens de Utrecht Canal Pride was Stichting PANN te vinden. Deze stichting bestaat al 50 jaar, sinds 1969. Stichting PANN organiseert ‘straight-friendly gay’ feesten. Hiermee wordt bedoeld, dat naast homoseksuelen, ook heteroseksuelen welkom zijn. Naast feestjes, worden ook maatschappelijke evenementen georganiseerd voor jongeren vanaf 16 jaar. Een voorbeeld van zo’n evenement is een fundraiser, waarmee ze meer geld op willen halen voor meer activiteiten. De stichting wil hiermee een bijdrage leveren aan de emancipatie en acceptatie van met name (homo)jongeren. Dit gaat dan om acceptatie vanuit de maatschappij, maar ook over acceptatie vanuit de LHBT’er zelf.

Tijdens de tv-uitzending van woensdag 5 juni was Fay Wendels te gast. Zij vertelt over haar eigen ervaring van de Canal Pride in Utrecht en daarnaast vertelt Wendels ook over haar werk als social media redacteur bij Stichting PANN.