Prins Philip van het Verenigd Koninkrijk kwam afgelopen weekend in het nieuws omdat hij zelf zijn rijbewijs heeft ingeleverd. Nadat hij een ongeluk had veroorzaakt concludeerde de 97-jarige prins dat hij ‘rijongeschikt’ is, en leverde daarom zijn rijbewijs in. In Nederland wordt ook niet uitgesloten dat er rijongeschikten op de weg rijden, met alle gevaren van dien.

Net zoals Prins Philip zijn er in Nederland ook veel mensen rijongeschikt. ‘’Een persoon is rijongeschikt als hij of zij een gevaar op de weg vormt voor andere weggebruikers door een aandoening of gezondheidsklachten’’, begint de woordvoerder van het CBR. Het exacte aantal mensen dat ongeschikt is, is alleen moeilijk in kaart te brengen: ‘’Veel mensen weten zelf dat ze ongeschikt zijn en weten van te voren al dat het halen van een rijbewijs onmogelijk is. Er zijn dus geen exacte getallen van de rijongeschikten in Nederland.’’

Maar hoe verklaar je iemand rijongeschikt?  Als mensen een rijbewijs aanvragen bij het CBR moeten zij een gezondheidsverklaring invullen. Dit is een lijst met vragen die zij eerlijk moeten invullen. Als de aanvrager van het rijbewijs een van de vragen op de vragenlijst met ‘Ja’ beantwoordt, worden zij doorverwezen naar een dokter: ‘’Voor elke klacht is er een speciale arts. Heb je slechte oren? Dan word je doorverwezen naar een oorarts. Mensen met een depressie moeten langs een psycholoog en mensen met slechte ogen langs de oogarts. De desbetreffende arts beoordeelt in een verslag of iemand geschikt is om te rijden of niet. Aan de hand van deze verslagen beoordeelt het CBR of iemand in aanmerking voor een rijbewijs komt’’, aldus het CBR

Onze verslaggever Tristan Lof gaat langs bij mensen die te maken hebben met rijden met een beperking. Hoe ziet die procedure er precies uit en in hoeverre is het mogelijk om met een beperking te rijden?

Maar niet iedereen is het eens met de manier waarop rijgeschiktheid wordt getest. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen is een van deze critici en vraagt zichzelf af of de procedure niet beter moet:’’ Als mensen mogelijk niet gezond zijn moeten zij dit zelf aangeven bij het CBR. Ik geloof dat er zeker mensen zijn die hun problemen verzwijgen, zodat zij toch hun rijbewijs halen of verlengen.’’ Ook moeten mensen 33,50 euro betalen als ze hen gezondheidsverklaring willen aanpassen. De kosten kunnen oplopen als zij nog worden doorgestuurd naar een dokter. ‘’Dat is ook zeker vreemd. Er kan hierdoor een zwijgcultuur ontstaan.’’

Mensen die er niet over zwijgen zijn Daan Reins en Renske Schans. Daan is aan zijn rechteroog nagenoeg blind, maar is wel bezig met zijn rijlessen. Erg voorspoedig gaat dit nog niet, hij is al bijna 2,5 jaar bezig. Renske heeft MS, een zenuwziekte, en is 6 jaar geleden afgekeurd voor haar werk. Echter kan en mag ze nog wel rijden.

Senioren

Terug naar prins Philip. Hij was al 97 jaar en vond zichzelf ongeschikt om te rijden. Worden ouderen niet beter in de gaten gehouden door het CBR? Uit onderzoek van het CBS blijkt namelijk dat de meeste verkeersdoden 80-plus zijn, het aantal neemt de laatste vier jaar ook nog eens toe. Tertoolen: ‘’De cijfers zijn inderdaad erg in het nadeel voor senioren. Toch blijkt uit onderzoek dat ouderen niet gevaarlijker zijn dan jongere weggebruikers. Het verschil is dat bij een ongeluk ouderen sneller dood gaan door hun meestal mindere fysieke gesteldheid.’’

‘’Wat betreft Philip: Ik weet niet hoe het in Engeland zit, maar in Nederland worden 75-plussers om de vijf jaar getest op hun gezond- en fitheid. Deze test stelt echter weinig voor. Mijn oma vertelde altijd dat ze gezellig koffie ging drinken bij het CBR. Ze had dan ook geen seconde angst dat haar rijbewijs mogelijk werd ingetrokken, terwijl ze echt niet meer zo goed kon rijden. Een paar vragen beantwoorden en een senior mag alweer de weg op. Ik wil ouderen zeker niet van de weg halen, maar een betere toetsing zou zeker niet misstaan,’’ gaat Tertoolen verder. ‘’De manier hoe dat beter kan? Na vijf minuten meerijden zie je al of een senior nog kan rijden of niet. Voor de veiligheid op de weg zou het CBR zeker beter moeten omgaan met de procedure van rijongeschikten in het verkeer. Je kan niet uitsluiten dat er ongeschikten op de weg rijden.’’ Tot slot geeft het CBR ook aan niet zeker te weten of er rijongeschikten senioren zijn met een geldig rijbewijs: ‘’In vijf jaar tijd kan veel veranderen, we kunnen dus niet uitsluiten dat er ongeschikten op de weg rijden. Maar op deze manier hebben we het in Nederland democratisch besloten. ’’