De Russische overheid zet verschillende instrumenten in om verzet tegen de overheid te beperken. Dit zegt Rusland-correspondent Joost Bosman over de huidige ontwikkelingen rondom het internet en censuur in Rusland. In de afgelopen maand zijn er verschillende ontwikkelingen en wetten doorgevoerd om het internet van Rusland te isoleren en gebruikers hun macht te ontnemen. Dit kan grote effecten hebben op de internationale positie van Rusland en de vrijheid van inwoners.

 Allereerst heeft de Russische overheid besloten het internet te isoleren van de rest van de wereld. Er wordt ook wel gezegd dat Rusland heeft gestemd op een zogenaamd ‘digitaal IJzeren Gordijn’. Wat dit inhoudt is dat Rusland gebruik zal gaan maken van een intranet. Er zullen geen verbindingen meer zijn van en naar het World Wide Web. “Op deze manier isoleert Rusland zich volledig van de rest van de wereld”, legt Bosman uit. “Het is al zo’n op zichzelf staand land, hierdoor sluiten ze zich alleen maar meer af.”

Dit kan effecten hebben op onderlinge verbanden tussen Rusland en andere landen. “Economisch gezien is het erg nadelig om geen directe internetverbinding met andere landen te hebben”, zegt Bosman. Ondernemingen die zaken doen met andere landen, doen dit voornamelijk online. “Voor de handelspositie van Rusland kan het afsluiten van het internet slecht zijn, omdat hierdoor de internationale handel wordt gestaakt”, aldus Bosman.

Volgens de Russische overheid is deze maatregel genomen als instrument in de cyberoorlog met de Verenigde Staten. Moskou wordt verdacht van cyberaanvallen op Washington en daarom is er gedreigd met terug-hacken van uit Amerika. Om zichzelf daarvoor te beschermen, zou Rusland het internet afsluiten. Bosman denkt hier anders over. “Rusland wil hiermee de macht van de burger beperken en oppositie tegen de overheid de kop indrukken.”

Ook de meest recente ontwikkelingen wijzen daarop. Zo is er vorige week een tweedelige wet aangenomen die het online gedrag van Russen sterk zal beïnvloeden. Enerzijds zal deze wet het verspreiden van ‘fake news’ bemoeilijken, door dit met hoge boetes te bestraffen. Anderzijds zullen er hogere sancties komen voor het beledigen van een machthebber, minister, ambtenaar of overheid op het internet. “Het moeilijke aan deze nieuwe wetgeving is dat deze – op typisch Russische manier – zeer vaag is opgesteld. Dat houdt in dat vrijwel alles wat de overheid tegenstaat, hieronder kan vallen”, aldus Bosman.

Dit houdt in dat het publiceren van bepaalde meningen op internet voor Russen gelijk staat aan spelen met vuur. Voor de overheid ongewenste berichten kunnen gemakkelijk worden afgeschreven als nepnieuws of belediging, waardoor inwoners in hun vrijheid van meningsuiting worden beperkt. Dit is zorgwekkend, vindt Rejo Zenger, onderdeel van belangenorganisatie Bits Of Freedom, die zich bezighoudt met vrijheid van meningsuiting en privacy in de digitale communicatie. “Onze vrijheid van meningsuiting is een belangrijk goed”, zegt hij. “Het mooie aan internet is juist dat we daar alles kunnen vinden en plaatsen, hierdoor valt dat weg.”

Onder de bevolking is veel ongenoegen. In Rusland hebben hevige protesten plaatsgevonden, waar het laatste woord nog niet over is gezegd. Voor nu zal in ieder geval voor 1 april het intranet in een testfase gaan.

Luister hier naar de reportage waarin redacteur Eva Breda het onderwerp verder belicht.