In de Syrische stad Baghouz vinden momenteel gevechten plaats om het laatste stukje grondgebied van de Islamitische Staat (IS) van de kaart te vegen. Het zijn de Syrische Democratische Strijdkrachten, met steun van de Amerikanen, die het opnemen tegen de IS-Strijders. ‘’Binnen afzienbare tijd gaat het Kalifaat vallen, dat is onvermijdelijk.’’ Aldus Hoogleraar Midden-oostenstudies Dr. Nanninga.

De Islamitisch Staat is de laatste jaren in de verdrukking gekomen. Ze zijn bijna al het gebied verloren. Eind 2014 , begin 2015 zat IS op een hoogtepunt. Het territorium dat zij bezaten was ten top.   Daarna ging het berg afwaarts en verloren zij gebied, het Kalifaat werd kleiner. Dat Kalifaat zijn ze nu zo goed als kwijt. ‘’Er is nog één plaats waar IS grondgebied heeft, Baghouz. Het kalifaat wordt van alle kanten aangevallen en steeds verder uitgedund. Binnen afzienbare tijd gaat het Kalifaat vallen, dat is onvermijdelijk.’’ Vertelt Dr. Nanninga.

Dat het grondgebied van IS straks letterlijk van de kaart geveegd is, betekent, volgens hoogleraar Nanninga, niet dat dit het einde is van IS als terreurbeweging. ‘’ Wereldleiders, zoals Trump, zullen straks gaan claimen dat IS overwonnen en verslagen is. Dit is de afgelopen tijd al vaker gezegd, maar IS houdt niet op met bestaan. Dat het Kalifaat verdwenen is, betekent niet dat IS vernietigd is.’’   IS begon in 2006 als terreurbeweging van leider Abu Bakr al-Baghdadi en groeide uit tot een Staat. ‘’Nu is IS bijna al het grondgebied kwijt en zal het terugdringen naar de manier waarop zij begonnen zijn. Verdwijnen zal IS niet.’’

Met de val van het Kalifaat, wordt IS niet opgeheven. Dit betekent volgens Dr. Nanninga ook dat zij terroristische acties zullen blijven ondernemen. ‘’De Islamitische Staat zal gaan opereren als een soort ondergronds netwerk, waarbij voornamelijk aanslagen gepleegd worden in de regio, zoals Syrië en Irak. Denk hierbij aan bomaanslagen, liquidaties, kidnappings en onthoofdingen. Wellicht dat zij in Europa nog wat mensen kunnen inspireren om zich toe te wijden aan denk- en handelswijze.’’ De strijders die overblijven trachten uit te putten en te ontregelen. ‘’Waarschijnlijk blijven de IS strijders zich schuilhouden in, bijvoorbeeld, woestijnen en meer afgelegen plekken. Hiermee keert de beweging terug naar de wortels.’’

Wat vrij uniek is aan IS, is de grote hoeveelheid grond dat zij in handen hebben gehad. Dit hebben andere terreurbewegingen, zoals Al Qaida, nooit gehad. ‘’De terreurbeweging waar IS nu naar terugkeert kennen we wel al veel langer, ook van andere bewegingen. Het zal nu qua type beweging wat meer op Al Qaida gaan lijken.’’

Het is niet gegrond om te denken dat landen waar IS territorium had, zoals Syrië en Irak, nu weer veilig zijn. In deze landen spelen veel meer problemen dan alleen de terreurbeweging en dat deze terreurbeweging nu geen Kalifaat meer is, betekent niet dat de problemen zijn opgelost. De Islamitische Staat kan gezien worden al een symptoom van veel diepere problemen, zoals burgeroorlogen en het regime dat gevoerd wordt in deze landen.

De landen waar IS actief is zijn kwetsbare landen. Het zijn landen waar nog steeds veel problemen spelen. Zolang deze problemen blijven zal IS dit als voedingsbodem beschouwen. Een kwetsbaar en daardoor makkelijker doelwit. ‘’De Islamitische Staat is in deze kwetsbare landen gestart al terreurbeweging en de landen zijn nog steeds erg zwak, bijvoorbeeld op politiek, economisch en sociaal gebied. In Syrië en Irak heerst bijvoorbeeld nog steeds chaos en het zijn allebei geen representatieve democratieën. Het is geen onwaarschijnlijk scenario dat dit ertoe kan leiden dat IS opnieuw opkomt.’’