Vandaag, 27 maart, is het de Nationale Dag van het Theater. Op wereldwijde basis neemt het theaterbezoek af, zo ook in Nederland. Wie de waarde van theater en de mate waarin dit belangrijk is inziet, vind het belangrijk de podiumkunsten meer aandacht te geven.

Onder de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwtradities zijn 147 theaters en concertgebouwen in Nederland aangesloten. Het bezoekersaantal is tussen 2015 en 2016 gestegen met ongeveer 7%, meldt de NOS in een bericht. Hiervoor zijn een aantal oorzaken.

Toename 

De populairste genres waarin in 2017 een stijging in bezoekersaantallen te zien is, zijn opera, klassieke muziek, jeugdtheater en musical. Ook de online ticketverkoop stijgt, blijkt uit onderzoek van de VSCD. Ongeveer 14% van de theatervoorstellingen wordt gesubsidieerd door de overheid in Nederland. 

Stef Avezaat, directeur van theater de Lawei in Drachten merkt dat het bezoekersaantal landelijk juist is afgenomen. De crisis is hier oorzaak van, maar er komt ook steeds meer concurrentie zoals Netflix en internet. Die maakt dat het reguliere theaterbezoek onder druk staat, vertelt hij. ‘’Ook festivals spelen een belangrijke rol wat betreft de afname van theaterbezoek, evenals de kaartprijzen die zijn gestegen. De BTW is van 6% naar 9% gegaan.’’ Via marketing, brochures, advertenties en mond-tot-mond reclame trekken de theaters toch weer bezoekers. ‘’We hebben ook meer verbinding met theatermakers en in Drachten gaan we de wijk in om contact te maken met potentieel publiek.’’ Het doel van theater is dat het je scherpt in je mening, het houdt je een spiegel voor, het verbind mensen en het is een leuk avondje uit. Het heeft dus een sterk sociale functie, aldus Avezaat.

Lonneke Kok vult hierop aan. Zij is Senior beleidsadviseur bij de Raad voor Cultuur en houdt zich bezig met advies over muziek, theater en dans en alle mengvormen daartussen. Op 20 maart organiseerde zij onder andere een debat in het Theater aan de Rijn over de ontwikkelingen op het gebied van podiumkunsten en hoe je meer publiek kunt bereiken. ‘’Er zijn een aantal motivatiedrempels zoals sport, onderhoud van een gezin of zelfs het feit dat een voorstelling pas laat op de avond begint. Ook zijn er wat sociale drempels. Mensen weten niet hoe ze zich moeten gedragen in het theater. ‘Zijn er niet alleen oude mensen als het om een symfonisch concert gaat’, vragen ze zich af. Ook kent men het aanbod niet goed genoeg waardoor ze het te duur vinden.’’ 

In het theater in Arnhem vertelt Stef Avezaat over waarom kunst belangrijk is en Lonneke Kok en over de relatie tussen publiek en gesubsidieerde kunsten.

Theaterbezoek is volgens rapporten de afgelopen jaren afgenomen, terwijl muziekbezoek ophoog is gegaan. Dit heeft wel te maken met hoe je telt. Zodra je alleen de bij de VSCD aangesloten zalen meerekent, valt het publiek dat naar amateurtheater gaat erbuiten, zegt Lonneke. ‘’Over de hele linie maak ik me geen zorgen wat betreft de belangstelling, maar wel over de mate waarin men het aanbod weet te vinden en of het goede aanbod wordt gesubsidieerd.’’ 

Raad voor Cultuur

Bij de Raad voor Cultuur wordt gekeken naar wat er wordt gesubsidieerd. ‘’In sommige theaters komen soms alleen oudere, welbemiddelde mensen met een westerse achtergrond terwijl 40% of meer Nederlanders met een andere achtergrond, zich ook willen herkennen in wat er op het toneel gebeurt. En dat trekt andere theatermakers aan van wie we ook willen dat ze zich kunnen ontwikkelen. Het is dus ook een politiek vraagstuk’’, aldus Lonneke. 

Buitenland

Ook in het buitenland is een verandering in bezoekersaantallen te zien. UK Theatre en Society of London Theatre (SOLT) heeft in onderzoek bekend gemaakt dat het bezoekersaantal voor het theater in West End en de rest van de UK met ruim 5% is toegenomen in 2017 ten opzichte van het jaar ervoor. Een reden daarvoor is het groter geworden aanbod op voorstellingen. Ondanks de toegenomen voorstellingen is het aantal nieuwe producties wel afgenomen. Ook is de kaartprijs gemiddeld toegenomen en het toerisme speelt een rol. West End is immers het hart van de podiumkunsten in Londen. Net als in Nederland is hier musical en toneel het populairst. Al met al merkt West End een daling in bezoekers en is de omzet verlaagt.

‘’Theater is geen problematische sector’’, legt Lonneke uit. ‘’Ik ben optimistisch gestemd over theaterpubliek, ook in het buitenland. Ik ken iemand die naar Egypte is gegaan voor een theaterstuk en die twee voorstellingen heeft gedaan voor een uitverkochte zaal in plaats van één. Zolang de aandacht groeit is het goed.’’