Iedereen kent de muur van Donald Trump. Ook in Europa worden er bij de landgrenzen steeds meer hekken gebouwd om mensen buiten Europa te houden. In 2015, tijdens de piek van de vluchtelingencrisis zijn de meeste plannen voor de hekken bedacht. Vier jaar later is de vluchtelingenstroom opgedroogd. Maar de hekken staan er nog wel.

Deze loze hekken zorgen voor gesplitste families en boze boeren. En ondanks de afname van het aantal vluchtelingen is er nog steeds veel angst in de grenslanden. Voor deze landen zijn de plannen nog heel reëel en zeker nog niet van de tafel.

Remine Alberts staat op de lijst van de SP voor de Europese verkiezingen. Volgens haar zit er een groter probleem achter het plaatsten van de hekken, de oorzaak ligt volgens haar namelijk veel verder terug.

“De reden dat die hekken zijn geplaatst is heel simpel, mensen vinden dat personen van buiten de EU niet zomaar naar binnen mogen lopen. Dat is de reden. De SP en ik vinden dat een hele slechte oplossing, ook al kan het een oplossing zijn. Nu zit de oplossing namelijk pas aan het eind van de probleemcirkel. Wat je eigenlijk moet willen is überhaupt voorkomen dat vluchtelingen binnen willen komen. Door de welvaart in het thuisland te verbeteren.”

De hekken staan dus vooral aan de rand van de Europese Unie, bij de grens van Turkije naar Bulgarije, aan de zuidgrenzen van Hongarije (de grens met Servië, 175 kilometer en de grens met Kroatië, 41 kilometer lang), delen van Italië en in Frankrijk, bij Calais, waar de vluchtelingen via de Kanaaltunnel Groot-Brittannië proberen te bereiken. Op die plekken worden migranten tegenhouden, maar het is alles behalve waterdicht. Volgens Alberts is dat dan ook één van de grootste problemen.

“Of het goed werkt? Nou nee. Het is bijvoorbeeld inmiddels duidelijk dat veel van de Marokkaanse vluchtelingen binnen zijn gekomen via de Balkan, die hebben daarvoor een enorme reis afgelegd. Om dan uiteindelijk hier in een AZC te komen. Bij de Balkan is het dus op plekken zo lek als een mandje. Bovendien kloppen de grenscontroles daar dus gewoon niet.”

Sinds de Europese Unie een deal heeft gemaakt met Turkije, is het aantal migranten dat vanuit Afrika en het Midden-Oosten dat naar Europa is gevlucht gedaald. Dat de vluchtelingenstroom nu een beetje is opgedroogd betekent niet dat alle hekken worden neergehaald. Ook Alberts denkt dat de hekken nog wel een tijdje in Europa blijven.

“Het probleem is dat er altijd wel een reden valt te bedenken om een hek neer te zetten. Maar wat je altijd moet bedenken: ‘in wiens belang is het?’ Het is vaak ook onderdeel van de politiek. Je kan bijvoorbeeld zorgen voor eenheid in je land door op het nationalisme in te spelen, één gezamenlijke vijand creëren. Dit kan ervoor zorgen dat twee partijen, die het totaal niet met elkaar eens zijn, elkaar vinden.”

In Europa hebben we onder andere vrijheid van goederen, geld en mensen. Dit is afgesproken in de Schengen-overeenkomst. Deze zogeheten Schengenzone bestaat uit landen binnen de EU en sommige daarbuiten. Maar mede door de komst van sommige hekken lijkt het open Europa opeens niet meer zo open. 

“Nou, ik denk dat we op een kruispunt staan, valt Europa uit elkaar en gaan we terug naar hoe het was voor de Schengen-overeenkomst in 1985 of worden we nog hechter als Europa zijnde? Maar op die kruising is er nog een optie waar we heen kunnen en daar zijn de SP en ik voor. Samenwerken, maar geen verdere versterking van Europa. De soevereiniteit van de lidstaten niet verder aanpassen, maar dat je gaat kijken waar de samenwerking het handigst is. En die hekken zijn misschien wel een symbool. De hekken zijn net als bijvoorbeeld Brexit een vorm van verzet tegen een nog sterker wordend Europa, of de koers hiervan”

Volgens Remine Alberts staan de hekken symbool voor iets. Symbool voor verzet?

“Vaak bedenken mensen oplossingen voor de situatie waar ze in zitten. Veel landen vinden dan dat er teveel macht gaat naar Brussel. Een voorbeeld van deze macht: het idee van een centraal leger. Als mensen dan zeggen: “Ja, dit is niet waar we voor getekend hebben” moet je daar over praten. Maar sommige landen willen het met de botte bijl oplossen en gooien de kont tegen de krib, met hekken en Brexit als resultaat.”

De hekken staan dus eigenlijk voor iets groters?

“Ja, dat zou je zo kunnen zeggen. Het is een voortvloeisel van verkeerde samenwerking tussen Europa en de landen daarbuiten.”