De Europese verkiezingen staan voor de deur, 23 mei is het zover. Echter is het voor veel mensen niet duidelijk waar ze voor gaan stemmen, of hoe het Europese Parlement in wezen werkt. De Europese verkiezingen zijn na de verkiezingen in India en China het grootst. Zelf groter dan in Amerika. Dus hoe belangrijk onze stem? En waarom is het überhaupt belangrijk? Koen Blankenstijn, werkzaam bij het Europees Parlement in Nederland, legt het ons allemaal uit. 

Waarom is het belangrijk dat we naar de stembus gaan voor de Europese verkiezingen?

“We gaan nu naar de stembus omdat dit het democratische proces van de Europese unie versterkt. Bijna 60% procent van alle wetgeving die we in Nederland invoeren, komt van de Europese unie. In Den Haag wordt enkel beslist hoe we die wetgeving in Nederland toepassen. Daarom is het fijn dat wij, Europeanen en Nederlanders invloed op hebben. De Europese commissie doet voorstellen en die worden door het Europees arlement nog een keer nagekeken. Het Europees Parlement is een democratische controle op de wetten die die commissie voorstelt.”

Het stemmen voor het Parlement is dus vooral om nog meer democratie in het systeem te hebben?

“Nou als jij bijvoorbeeld milieu belangrijk vindt dan stem je op een partij die dat ook hoog in het vaandel heeft zitten en die gaat dan de wetten van de commissie toetsen aan of ze wel groen genoeg zijn. De Europa-sceptischere partij kijkt vooral of Europa hier wel over moeten beslissen of dat het gewoon in de lidstaat moet bijven. Dat is dus hoe je als stemmer de wetgeving een beetje kan sturen. Je kan bijsturen hoe de wetten eruit gaan zien en welke er überhaupt voorgesteld worden.”

Wat zijn volgens u de belangrijkste thema’s van deze verkiezingen?

“Ik denk dat milieu een heel groot thema is, vooral omdat er een hele grote tegenstelling is. Ook als je kijkt naar de Nederlandse politiek en hoe mensen naar de milieukwesties aankijken. Je kan natuurlijk een onderscheid maken tussen het aanpakken van klimaatverandering en milieuvervuiling. Men kan moeilijk ontkennen dat er niet zo veel milieuvervuiling is en het Europees Parlement kan zich dan inzetten tegen wegwerpplastic, dat gebeurt ook echt. Dus dat is een belangrijk thema en migratie is natuurlijk een belangrijk thema Europees, maar het punt is dat de Europese  Parlementsverkiezingen in dat opzicht niet heel erg over migratie gaan, omdat dat probleem nu toch echt bij de lidstaten ligt en over hoe zij dat moeten aanpakken.”

Maar migratie is dus vooral belangrijk omdat dat centraal geregeld kan worden?

“Ja precies, omdat dat een grensoverschrijdend probleem is. Wij kunnen in Nederland wel minder CO2 gaan uitstoten via onze auto’s, maar als dat in Duitsland in het Roergebied wel gebeurt dan waait het nog steeds hierheen. Dus dat is echt een thema waar Europese afspraken perfect voor zijn.

Een ander belangrijk thema is denk ik handel, nu Trump en China weer een nieuw hoofdstuk in hun handelsoorlog beginnen. Dan mogen wij wel blij zijn met de sterke positie die wij hier in Europa hebben, met 500 miljoen mensen hebben. Wij kunnen ook tegen landen als India en China opstaan.”

Wat is de opkomst bij de Europese verkiezingen in vergelijking met andere verkiezingen?

“De Europese verkiezingen hebben een lage opkomst. In 2014, tijdens de vorige verkiezingen, kwam maar 37% van de Nederlanders opdagen en maar 42% in heel Europa.” 

Hoe zou dat kunnen komen?

“Ja, het is niet echt een sexy verkiezing, laten we het zo zeggen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen weet iedereen waar het over gaat. En bij de gemeenteraad verkiezingen weet ook iedereen waar het over gaat, want het is bij jou in de buurt. En het grote verschil is denk dat weinig mensen weten hoe belangrijk het is en wat er allemaal in Brussel en Straatsburg wordt besloten. Want bij de Tweede Kamerverkiezingen is het wel duidelijk dat Nederlanders doorhebben dat stemmen nut heeft.”

Kan het ook liggen aan de media-aandacht die de Europese verkiezingen krijgen?

“Dat weet ik niet. Ik vind dat er altijd wel genoeg wordt geschreven over Europa. We hebben nu natuurlijk het euvel dat twee maanden daarvoor de verkiezingen voor de provincie en waterschappen was. De andere lidstaten zijn al een half jaar bezig met deze verkiezingen en wij hebben twee maanden daarvoor andere verkiezingen gehad en die slokten media-aandacht op. Vooral omdat daar ook uitgelegd moest worden waar we voor stemmen.”

Op wie kunnen we eigenlijk stemmen, de normale partijen die wij hier kennen of speciale partijen voor Europa?

“Nee, het zijn ditmaal 16 politieke partijen en dat zijn gewoon de partijen die je kent van de Tweede Kamer verkiezingen, met nog een paar speciale partijen. En deze hebben ook gewoon Nederlandse kandidaten. Dat scheelt dan ook weer voor de herkenbaarheid.”

Hoe groot is de invloed van onze stem in het grote geheel?

Wij hebben 26 zetels van de 751 zetels in het Parlement. Dus je zou kunnen zeggen dat dat niet heel veel is. Maar relatief gezien is dat toch best veel. Dit zorgt ervoor dat het een eerlijk systeem is en dat niet Frankrijk en Duitsland alleen Europarlementariërs mogen afstaan. En als Brexit plaatsvindt krijgen we er drie extra en het hele Parlement wordt kleiner, dus dan groeit ons aandeel. Dus als je kijkt naar macht in het Parlement is Brexit wel gunstig voor ons.”

We stemmen voor het Europees Parlement, wat voor macht hebben die, kunnen die überhaupt wat bewerkstelligen?

“Anders dan de Tweede kamer heeft het Europees Parlement geen initiatiefrecht. Dus ze kunnen geen wetten voorstellen, maar ze moeten wel alle wetten goedkeuren en die kunnen ze ook amenderen. Je ziet dat het Europees Parlement op veel terreinen dus echt wel veel macht heeft, dat ze hun goedkeuring moeten geven. Op andere gebieden zijn ze iets meer advies-gevend en sturend, zoals bij het buitenlandbeleid. Zo kan het Europees Parlement adviseren om de onderhandelingen met Turkije, voor een lidmaatschap stop te zetten. Dat kunnen ze niet echt zeggen, maar wel een duidelijk argument om te zeggen dit doen we niet. Ze zijn namelijk wel gewoon de democratische stem van Europa.”

Wij kunnen alleen maar op Nederlandse kandidaten stemmen toch? Waarom is dat zo?

“Ja, op Nederlandse kandidaten, die hoeven niet per se Nederlands te zijn. Als een Nederlandse partij mag je ook iemand uit een andere lidstaat op je lijst hebben staan. Er is een plan geweest voor transnationale lijsten, maar dat heeft het niet gehaald. Misschien als Brexit doorgaat. Er moet nog bepaalt worden of de zetels dan verdeeld worden of worden leeg gehouden voor die transnationale lijsten.”

Na de verkiezingen moet er geformatteerd worden. Gebeurt dit op dezelfde manier als in de tweede kamer?

“Nou dat is net iets anders, de meeste partijen zijn aangesloten bij een Europese familie, alle christendemocraten en sociaaldemocraten bijvoorbeeld zitten bij elkaar. Dus niet alle Nederlanders zitten bij elkaar, maar op politieke kleur. Er hoeft niet geregeerd te worden, dus er hoeft geen coalitie gevormd te worden. Er wordt wel samen gestemd door verschillende families, om bijvoorbeeld een meerderheid te creëren.”

Wat is voor jongeren vooral belangrijk bij dit soort verkiezingen?

“We genieten allemaal van de voordelen die Europa aan ons geeft: vrij reizen, veel contacten, Erasmus en bijvoorbeeld overal mobiel internet. Dat zijn geen gegeven dingen, dat zijn hele bijzondere afspraken die wij met elkaar in Europa hebben. Dat soort afspraken zijn mogelijk omdat we goed contact hebben met elkaar in Europa.”