Lesbische vrouwen en alleenstaanden komen niet meer in aanmerking voor een vergoeding voor vruchtbaarheidsbehandelingen. Deze plotselinge beleidswijziging doet veel stof opwaaien. Een petitie om deze wijziging terug te draaien is in zes dagen tijd al ruim 40.000 keer getekend en ook de politiek is inmiddels actief bezig om voor elkaar te krijgen dat deze zorg voor alsnog gefinancierd wordt. Deze vergoeding is ingetrokken, omdat er is besloten dat alleen een vergoeding gegeven mag worden als een man vruchtbaarheidsproblemen heeft. Bij lesbische stellen of alleenstaanden mist de man en dus kunnen zij die vergoeding op hun buik schrijven.

Voor de duidelijkheid: het gaat hierbij om de vruchtbaarheidsbehandeling k.i.d. (kunstmatige inseminatie met donorsperma). Een techniek om zwanger te raken wanneer dit niet lukt via de natuurlijke manier. Bijvoorbeeld doordat het sperma van je partner van zeer slechte kwaliteit is. Of wanneer je helemaal geen mannelijke partner hebt en toch een diep verlangde wens hebt om zwanger te raken. Dankzij deze technieken zijn er volgens ‘Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie’ (NVOG) in Nederland jaarlijks zo’n 9000 inseminatiepogingen, waarvan er ongeveer 6000 worden gedaan door lesbische stellen en alleenstaande vrouwen. Eén inseminatiepoging kost 841 euro per keer. Een vrouw heeft vaak meerdere pogingen nodig om bevrucht te raken. En dus kost het een vrouw uiteindelijk duizenden euro’s voor het hele bevruchtingtraject.Voor velen is dat niet te betalen en is een vergoeding vaak de enige mogelijkheid om toch hun kinderwens in vervulling te laten gaan.

Misverstand

Voorheen wás dit ook het geval, althans dat is wat men dacht: “Het is een misverstand dat de k.i.d.-behandeling eerst wel werd vergoed vanuit het basispakket”, zegt Marcel van Beusekom, woordvoerder minister Bruins (Medische Zorg en Sport). “Het feit dat er nu gesproken wordt over een afschaffing van een vergoeding die er eerst wel was, is dus helemaal niet juist. Het is altijd al zo geweest dat een lesbische vrouw of alleenstaande pas in aanmerking komt voor een vergoeding van een k.i.d.-behandeling, wanneer de man medische problemen heeft. Het was voorheen alleen niet voor iedereen duidelijk of het ontbreken van een mannelijke partner een medisch probleem zou zijn of niet. Gynaecologen vonden van wel en hebben achteraf gezien de k.i.d.-behandelingen ten onrechte ingediend voor een vergoeding bij de verzekeraar. Het staat nu eindelijk allemaal zwart-op-wit en daar is niet iedereen mee eens.”

Dus het ontbreken-van-een-man was volgens minister Bruins en het Zorginstituut eigenlijk nooit een medische indicatie, maar door slecht toezicht van de zorgverzekeraars kregen de vrouwen het voor elkaar om onder deze reden toch een vergoeding te krijgen? “Dat klopt”, vertelt Van Beusekom. Totdat zorgverzekeraar Eno vorig jaar vraagtekens zette bij de sterk groeiende declaraties. De aanleiding van deze discussie en wat er uiteindelijk voor heeft gezorgd dat het Zorginstituut en minister Bruins dit besluit hebben genomen. “Het mogelijk maken van vergoeding van behandelingen waarvoor een medische indicatie ontbreekt, impliceert een fundamentele aanpassing van de Zorgverzekeringswet. Hierdoor komt  de betaalbaarheid en kwaliteit van het verzekerde pakket in het geding, wat de solidariteit kan ondergraven om hier met elkaar voor te betalen”, vertelt minister Bruins aan NOS.

Wat nu?

De redenering luidt dus dat alleen vrouwen met een vruchtbaarheidsprobleem in aanraking komt voor een vergoeding van een k.i.d.-behandeling? En dat het hebben van geen mannelijke partner volkomen je eigen probleem is? Dat is precies hoe het zit, als we Minister Bruins en Zorginstituut Nederland moeten geloven. Vreemd, vinden vele organisaties en stichtingen, en zo ook stichting Bam-mam en organisatie COC Nederland, een van de initiatiefnemers van de petitie ‘Vergoeding vruchtbaarheidsbehandeling voor elke vrouw. Volgens hen is er sprake van indirecte discriminatie. Bam-mam: “Vrouwen binnen een heterorelatie krijgen de behandeling wel vergoed, ook al ligt de medische indicatie bij de man. Wat maakt de vrouw binnen een heterorelatie anders dan de alleenstaande of lesbische vrouw?” COC Nederland laat tevens aan de Telegraaf weten dat het wel degelijk gaat om een medisch probleem: “Lesbische vrouwen kunnen elkaar niet bevruchten en is er medische hulp nodig bij het inbrengen van donorzaad.”

Redacteur Thimo Meuldijk sprak met het hoofd van de afdeling voorplanting en vroeg hem om uitleg en zijn mening. 

Gevolgen

Naast dat vele vrouwen gewoonweg het geld niet hebben om dit hele traject te betalen en daarom ongewenst kinderloos blijven, maakt de NVOG zich ook ergens anders zorgen over. Wanneer k.i.d.-behandelingen niet meer vergoed worden, zullen de vrouwen via andere manieren proberen om zwanger te raken. Zoals het bezoeken van buitenlandse klinieken of het zoeken naar donoren via internet. “Sommige vrouwen hebben nu al donorzaad vanuit een kliniek in het buitenland in opslag”, vertelt Bam-mam. “Gevreesd wordt dat er hierdoor geen controle meer is met betrekking tot donoren, die normaal gesproken door ziekenhuizen en klinieken gescreend worden. Nu kunnen donoren niet meer achterhaald worden, wat voor het kind later een probleem zal zijn, en is er geen zich meer op het aantal kinderen per donor.”

Actievoeren

NVOG, COC Nederland en de organisatie voor ouders van hetzelfde geslacht, Meerdangewenst én Bam-mam (alleenstaande moeders met een kinderwens) willen deze beleidswijziging weer terugdraaien en zijn daarom de petitie gestart.

Redacteur Mathilde de Jeu sprak met Eliene van Geest, initiatiefnemer van de petitie. Ook zij heeft een kinderwens met haar vriendin en kampt nu met de gevolgen van de ontneming van de vergoeding.  

“De petitie is al ruim 40.000 keer ondertekend en de teller blijft omhoog gaan. Bij voldoende handtekeningen moet er een debat gaan plaatsvinden in de kamer”, aldus NVOG. Ook de partijen laten weten zich er voor te willen inzetten. Politiek Adviseur Tweede Kamerfractie PvdA, Michiel Selten, zegt dat zij rekenen op de steun van D66. “Zodat de minister gedwongen kan worden om met een oplossing te komen.” Woordvoerder minister Bruins, Van Beusekom, zegt dan ook dat deze discussie voorlopig nog niet is uitgespeeld en dat zij zeker wel open staan om hierover in debat te gaan. “En tot de tijd dat wij niet met eventuele alternatieven komen, blijft de vergoeding afgeschaft.”