“Maar.. wanneer is er dan een mannendag?” Vroeg mijn geliefde beteuterd.
Tja. Daar had hij me. Voor zover ik wist, en volgens het internet, vieren we als Nederlanders geen mannendag. Andere landen wel, aldus Google.
19 november is Internationale Mannendag. Onderwerpen zoals burgerrechten, anti-seksisme en anti-discriminatie voeren tijdens deze dag de boventoon. Alleen vieren we die dag, in tegenstelling tot onze westelijke én oostelijke buurlanden, in Nederland niet. Na wat research trachtte Wikipedia een tegenargument voor deze bijzondere onregelmatigheid te bieden. ‘Maar wij vieren in Nederland wel Vaderdag!’ Hm, Vaderdag. Kinderen stonden voorlopig niet op het menu; mijn lief zou daar zeker geen genoegen mee nemen.

Internationale Vrouwendag daarentegen, staat in Nederland al jaren hoog op de nationale maatschappelijke agenda. En dat is te merken. ProDemos, huis voor Democratie en Rechtstaat, organiseert zelfs dit jaar een speciale rondleiding ter ere van het thema van dit jaar, getiteld ‘Heldinnen’. De geplande rondleiding zal gaan over beroemde vrouwen op en rond het Binnenhof, en beroemde vrouwen uit de politieke geschiedenis. Bezoekers zullen worden rondgeleid langs onder andere de Gevangenpoort waar Kaat Mossel gevangen zat, de Raad van State, en langs de Tweede Kamer waar Jeltje van Nieuwenhoven met de voorzittershamer zwaaide. Redacteur Melanie Seuren was geïntrigeerd en maakte een uitstapje naar het Binnenhof.

Niet alleen ProDemos besteedt extra aandacht aan Internationale Vrouwendag. Ook Cinemien, een onafhankelijke filmdistributeur werkzaam in Nederland en België, voelde dit jaar de neiging iets speciaals rondom Internationale Vrouwendag te organiseren. “Dit is de eerste keer dat we in deze vorm een speciaal evenement voor Internationale Vrouwendag organiseren,” zegt Evelien Sinke, marketingverantwoordelijke bij Cinemien. “We zijn meer dan veertig jaar geleden opgericht voor vrouwen, door vrouwen. Dit zie je vandaag de dag nog steeds terug in onze catalogus.” Op de vraag waarom er dit jaar extra aandacht aan deze dag wordt besteedt, klinkt het trots: “Elk jaar brengen wij films uit die vrouwen in al hun veelzijdigheid laten zien. Het thema van Internationale Vrouwendag dit jaar, ‘heldinnen’, past hier zo goed bij dat we de kans niet wilden laten lopen. Films als What Will People Say, Carol, Sami Blood en het aankomende Rafiki, resoneren misschien wel meer dan ooit tevoren, door hun link met de actualiteit. De jonge, vrouwelijke bioscoopbezoeker van nu eist zichzelf vertegenwoordigd te zien in de films die ze kijkt. De vraag naar films die de Bechdeltest doorkomen wordt steeds groter.”

De Bechdeltest, een informele test om fictie te testen op seksisme, is ontwikkeld in 1985, maar heeft pas echt vorm gekregen in 2010.
Maar dan heb je ook nog de #Metoo-beweging en de Pussyhats: de vertegenwoordiging van de vrouw heeft de afgelopen jaren steeds meer vorm gekregen. Het kan dan ook geen toeval zijn dat de interesse voor Internationale Vrouwendag dit jaar lijkt te zijn toegenomen.

Maar is dat ook werkelijk zo? “Het verschil tussen seksen lijkt wel wat meer een gespreksonderwerp te zijn de afgelopen paar jaar dan voorgaande jaren,” zegt Berteke Waaldijk, hoogleraar Genderstudies aan de Universiteit Utrecht. “Ik weet niet of dit jaar een nadrukkelijke uitzondering is. Ik heb veel verschillende fases meegemaakt. Fases waarin iedereen riep; ‘Ik ben een feminist!’ maar ook fases waarin jongere meisjes het eigenlijk wel allemaal best vonden. Ze konden bijvoorbeeld dankzij oma nu wél arts worden, dus waarom zouden ze dan nog zoveel ophef willen genereren?”

Maar is zo’n speciale dag voor vrouwen dan eigenlijk wel nodig? “Het kan geen kwaad”, aldus Waaldijk. “Ik kan als historicus vertellen dat deze dag al lang bestaat, en dat er al jarenlang discussies worden gevoerd over of zo’n dag nou nodig is, of juist niet. Wanneer je een dag bestempelt tot ‘vrouwendag’ komt er natuurlijk een tegengeluid vanuit mannen, en visa versa. Er volgt dan ook onmiddellijk de vraag: welke vrouwen? Alle vrouwen? Wie ben ik om te zeggen of we een vrouwendag ‘nodig’ hebben? Het goede van zo’n dag is dat men structureel gaat nadenken en praten over sekseonderscheid.”

De nieuwe tentoonstelling ‘Wat niet gezien wordt’ in het Centraal Museum samengesteld door MOED (Museum of Equality and Difference) de cultuurkritische onderzoeksgroep van Gender Studies aan de Universiteit Utrecht, noemt Waaldijk als een perfect voorbeeld van interpretatie van het thema ‘sekseonderscheid’. “Kunstenaars verbeelden en verwoorden hun idee van gelijkheid, vrijheid en feminisme heel anders dan de meesten dat zullen doen. Je kunt je dan ook afvragen of zo’n Internationale Vrouwendag wel iedereen vertegenwoordigt. De term ‘vrouwen’ is heel algemeen. Er wordt dan ook veel gezegd over wat vrouwen allemaal moeten willen, maar het idee van gelijkheid en vrijheid heeft voor verschillende groepen weer een andere betekenis. 8 maart geeft ons wel mooi de kans om aan de hand van die verschillen, te praten over de betekenissen van sekse.”