Dat je regelmatig je borsten moet checken om te voelen of er een knobbeltje zit, weten de meeste vrouwen wel. Maar dat je ook kunt zien of je borstkanker hebt of niet, weten ze niet. Uit onderzoek van het Alexander Monro Ziekenhuis voor borstkanker blijkt dat 70 procent van de vrouwen het niet weet dat kijken naar de borsten ook belangrijk is.

Ongeveer twintig procent van de vrouwen checkt hun borsten nooit en nog eens twintig procent gaat niet meteen naar de huisarts als een verandering is te zien. Reden genoeg voor het Alexander Monro Ziekenhuis om de campagne ‘Ken je borsten’ te starten. Met deze actie pleit het ziekenhuis voor beter zelfonderzoek naar borsten door vrouwen zelf, vooral door naar de borsten te kijken en te zien of er iets afwijkt.

‘Vroeger werd er altijd geadviseerd om een keer in de maand aan je borsten te voelen, maar dit is eigenlijk heel onbetrouwbaar gebleken,’ vertelt Marjolein de Jong, directeur van het Alexander Monro Ziekenhuis. ‘Maar daarnaast zorgt het ook voor veel onrust, want je voelt altijd wel iets. Heel veel vrouwen weten niet dat je veranderingen aan de borst vooral kunt zien, maar niet kunt voelen. Daarom vragen we hier aandacht voor met de slogan ‘kijken moet, voelen mag.”

Alleen voelen kan dus misleidend werken. Klierweefsel kan ervoor zorgen dat het onder de huid bobbelig aanvoelt, terwijl dit meestal normaal is. Daarom is alleen voelen aan de borsten niet betrouwbaar. Het is belangrijk je eigen borsten goed te leren kennen, zodat een afwijking snel opgemerkt wordt. Pas bij ongewone of langdurige afwijkingen moet je de huisarts inschakelen. Op deze manier hoopt het Alexander Monro Ziekenhuis vrouwen eerder aan de bel te laten trekken bij iets opmerkelijks.

Het advies van het ziekenhuis is om voor de spiegel te gaan staan met de armen langs het lichaam en goed te kijken of er afwijkingen te vinden zijn. Voorbeelden hiervan zijn: een verharding van of deuk in de borst, een verandering van de huid, vocht uit de tepel, ingetrokken tepel, verandering in vorm of grootte, schilferigheid (sinaasappelhuid) en ongewone knobbeltjes of putjes in de borst. Al deze symptomen kunnen duiden op borstkanker. Het is dan ook noodzakelijk om de borsten goed te controleren in de spiegel.

De noodzaak voor het controleren is duidelijk. In 2018 werd er bij 17.332 mensen borstkanker vastgesteld. Dit waren 17.201 vrouwen en 131 mannen. Dit betekent dat een op de zeven vrouwen borstkanker krijgt. Het is dan ook de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Jaarlijks overlijden er 3.200 vrouwen en mannen aan de ziekte. De campagne geldt dan ook niet alleen voor vrouwen, want ook mannen kunnen borstkanker krijgen.

De oorzaken voor borstkanker zijn helaas nog niet volledig duidelijk. Een aantal risicofactoren kunnen ervoor zorgen dat borstkanker opspeelt. Maar niet iedereen met een bepaalde risicofactor krijgt daadwerkelijk borstkanker; het gaat om een kans. Een aantal factoren kunnen aan het risico op borstkanker bijdragen. Zo speelt bij bijvoorbeeld 5 tot 10% van de vrouwen erfelijkheid een rol. Ook krijgt 20% van de vrouwen die genezen zijn van borstkanker een tweede keer borstkanker. Ook de blootstelling aan oestrogeen en progesteron verhoogt de kans op borstkanker, evenals dicht borstklierweefsel (meer melkklieren en minder vetweefsel). Ook factoren als de grootte van de borsten, het gebruik van zonnebrandcrème en deodorant en het gebruik van beugelbeha’s worden soms als oorzaken van borstkanker aangewezen. Hier is echter geen wetenschappelijk bewijs voor gevonden.

Door de borsten regelmatig te controleren, stijgt de overlevingskans van borstkanker. Daarnaast hebben betere onderzoeken en nieuwe behandelmethoden eraan bijgedragen dat gemiddeld 87% van de borstkankerpatiënten na vijf jaar nog in leven is. Hoe hoger het stadium borstkanker is, hoe lager de overlevingskans. Maar de individuele overlevingskans is afhankelijk van meer factoren, zoals de grootte van de tumor en de mate van uitzaaiing. Door op tijd aan de bel te trekken kan borstkanker in een vroeg stadium gediagnostiseerd worden, waardoor de overlevingskans stijgt. ‘Zorg dat je weet hoe je borsten er normaal gesproken uitzien, zodat je bij afwijkingen meteen de huisarts kunt raadplegen,’ aldus Marjolein de Jong.