Na Facebook, wil ook Spotify mensen aansporen om te stemmen bij de aankomende Europese verkiezingen. De muziekdienst gaat bijna zeventig miljoen Europese gebruikers oproepen om te stemmen.

Ook zo’n fanatieke Spotify-gebruiker? Grote kans dat je deze advertentie dan al voorbij hebt zien komen: een herinnering dat je binnenkort waar mag gaan stemmen voor de Europese verkiezingen. Alle spotify-gebruikers boven de achttien jaar krijgen deze in de loop van de campagne te zien. Ook heeft Spotify een speciale EU-playlist aangemaakt. Hierin staan 28 nummers, uit ieder EU-land één. Voor Nederland staat uiteraard het nummer ‘Arcade’ van Songfestivaldeelnemer Duncan Laurence in de lijst. Op die manier hoopt het bedrijf mensen zover te krijgen om naar de stembus te gaan. Het bedrijf maakt in een verklaring duidelijk dat zij gelooft dat stemmen een van de beste manieren is om je stem te laten horen.

De totale opkomst van de Europese verkiezingen vier jaar geleden was met 42 procent historisch laag. Van de Nederlandse bevolking had slechts 37 procent gestemd. Een erg lage opkomst, wetende dat het percentage aantal stemmers bij de Tweede Kamerverkiezingen gemiddeld bij tachtig procent ligt. Vooral jongeren lijken hun stemplicht te vermijden. Tijdens de Europese verkiezingen in 2014 stemde van alle lidstaten maar achttien procent van de jongeren. Daarom hoopt Spotify op deze manier ook deze doelgroep aan te spreken. Volgens Judith Möller, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar de effecten van media en technologie op de politiek, is het goed dat platforms zoals Spotify juist de jongeren enthousiast wil maken om te stemmen: “Het blijkt dat wanneer jongeren al één keer gestemd hebben, de kans aanzienlijk groot is dat ze de volgende keren ook gaan stemmen. Het heeft dus effect voor de hele toekomst wat betreft hun stemgedrag.”

Ook Claes de Vreese, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar politieke communicatie en de effecten van media op verkiezingen, vindt het een goede zet van Spotify. “Het is altijd goed als bijvoorbeeld platforms met nieuwe initiatieven komen om mensen te laten gaan stemmen. Er zijn nauwelijks genoeg van dit soort dingen.” Hij duidt daarbij ook op het initiatief van Facebook dat destijds tijdens de Tweede Kamerverkiezingen liep, waar mensen met een druk op de knop aan hun vrienden konden laten weten te gaan stemmen. Ook nu kan er op de tijdlijn van de Facebook-gebruiker een herinnering oppoppen om te gaan stemmen tijdens de Europese verkiezingen. Eenzelfde soort initiatief als wat Spotify nu ook doet. Volgens de Vreese pakte dit experiment toen al goed uit. “Hieruit bleek dat het een verhogende werking heeft als je weet dat je vriendenkring ook stemt.”

Al tijdens de Europese verkiezingen in 2009 probeerde de media door middel van informatiecampagnes burgers eraan te herinneren om te gaan stemmen. Meer dan zes op de tien Europeanen gaven toen aan zeker aangespoord te zijn door dat soort herinneringen.

Volgens De Vreese is het wel opmerkelijk dat zoveel bedrijven en platforms zich willen mengen in de verkiezingen. “Het is ze niet verplicht om dit te doen. Er heerst daarom ook de discussie waarom ze de taak om mensen naar de stembus te krijgen willen vervullen.” Vanuit het democratisch oogpunt ‘Hoe hoger de opkomst, hoe beter’, vindt De Vreese het een goede ontwikkeling dat dit soort platforms zich ervoor inzetten.

Dat platforms en andere vormen van media mengen in de verkiezingen ligt volgens De Vreese ‘wel gevoelig om mensen in een bepaalde politieke richting te sturen’. “En dat is natuurlijk niet de bedoeling”, zegt De Vreese. Het initiatief van Spotify is wel onschuldig. Zij vertelt slechts dát je moet stemmen en niet op wat. Bij Twitter en Facebook ligt dat net wat anders. Zo kunnen zij door middel van een persoonlijke nieuwsfeed, op basis van de zogenoemde algoritmen, invloed hebben op wat mensen stemmen. Net zoals het tonen van reclames van bepaalde partijen. “Zij hebben daarmee een andere verantwoordelijkheid wat betreft de rol van de informatie die zij verspreiden onder de gebruikers. Het bevat veel meer politieke inhoud en daar moeten de platforms zich van bewust zijn”, vindt De Vreese.

Facebook heeft nu tevergeefs maatregelen aangekondigd om politieke beïnvloeding rond de Europese verkiezingen te voorkomen. Het bedrijf zou politieke berichten en hun afzenders in de gaten moeten houden en hierbij buitenlandse adverteerders van Facebook en Instagram tegengaan. Bits of Freedom, die opkomt voor digitale burgerrechten, nam de proef op de som en ondervond dat de maatregelen niet helemaal lijken te werken. Facebook laat weten blij te zijn dat Bits of Freedom dit aankaart, zodat zij de maatregelen kan optimaliseren. Hiermee laat Facebook zien verantwoordelijkheid te nemen voor en zich bewust te zijn van de beïnvloedbare rol die zij de afgelopen jaren speelde op het politieke wereldtoneel.