ROB adviseert: experimenteren met verlaging van kiesgerechtigde leeftijd

64
Foto: Twitter @Raad_ROB

Vanuit de Rijksoverheid zijn er al tijden zorgen over de politieke betrokkenheid bij jongeren. De Raad voor het Openbaar Bestuur deed mede daarom onderzoek, en uit het adviesrapport dat onlangs gepubliceerd werd komt een groot punt naar voren: door de kiesgerechtigde leeftijd te verlagen kun je de politieke interesse en betrokkenheid bij jongeren verhogen.

Jong geleerd, oud gedaan

Cijfers van het CBS laten zien dat in Nederland slechts 4 op de 10 jongeren tussen de 15 en 18 jaar middelmatig tot zeer geïnteresseerd zijn in de politiek. Hoogleraar Politicologie Sarah de Lange vond die cijfers vooral tegenvallend omdat zij denkt dat een verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd vooral op lange termijn een nadrukkelijke invloed kan hebben op de opkomst tijdens verkiezingen. Het was dan ook haar wens om dit onderzoek te starten. Enkele maanden geleden stapte vertrok zij uit de Raad voor het Openbaar Bestuur maar maandagavond nam zij nog uitgebreid de tijd om het advies vol passie te presenteren.

Verslaggever Wessel Antes ging langs bij de Raad voor het Openbaar Bestuur in den Haag. Hij sprak daar met senior adviseur Jasper Zuure over de inhoud van het advies ‘Jong geleerd, Oud gedaan’ dat op maandag 24 juni 2019 gepresenteerd werd in de oude zaal van de Tweede Kamer op het Binnenhof.

Tekst gaat na de video verder.

Reactie Rens Raemakers

Het advies werd overhandigd aan Tweede Kamerlid Rens Raemakers van D66 en via Twitter reageerde hij als volgt: “Eervol om als jongste Kamerlid dit advies te mogen ontvangen. Benieuwd hoe de politieke partijen dit thema gaan oppakken! (Zelf vind ik het een interessant idee)” Naast D66 staat ook GroenLinks naar verluid niet onwelwillend tegenover het bespreekbaar maken van het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd.

Wat de verdere reacties vanuit de politiek zullen zijn moet nog blijken. In het verleden werden ideeën met betrekking tot het verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd door vooral de landelijke partijen nog niet met open armen ontvangen. De veronderstelling was dan vaak dat er aan de door voorstanders verwachtte gevolgen totaal geen zekerheid vasthing. Dat maakte dan direct ook de bereidheid om wetten aan te passen kleiner, waardoor experimenten tot op heden nog niet mogelijk waren ondanks de belangstelling bij meerdere provincies. Wat de kans dat het voorstel aangenomen wordt ook klein maakt is dat de commissie-Remkes al eens onderzoek deed naar democratische vernieuwing, waaruit veel twijfels over de effecten kwamen. Voordat er echt geëxperimenteerd kan worden zal er veel moeten veranderen in bijvoorbeeld de wetten.

Verslaggever Wessel Antes ging in den Haag met projectleider Bas Banning van ProDemos in gesprek over een vergelijking tussen de uitslag van de scholierenverkiezing en de echte verkiezing. Daarnaast vroeg hij mensen op straat naar hun mening over het eventueel verlagen van de kiesgerechtigde leeftijd.

Tekst gaat na de audio verder.

Buitenland

De cijfers van het CBS over de politieke interesse van Nederlandse jongeren waren in vergelijking met het buitenland ook laag. Vooral in vergelijking met bijvoorbeeld Oostenrijk, waar al sinds 2000 de leeftijd de kiesgerechtigde leeftijd is verlaagd naar 16 jaar. Dat werd toen der tijd gedaan met enorm grote campagnes en extra onderwijs in de politiek. Hoewel in Nederland jongeren pas aan het eind van hun Middelbare schoolperiode burgerschapslessen krijgen, begint dat in Oostenrijk al vanaf ongeveer twaalfjarige leeftijd. Volgens Jasper Zuure is dat een goed voorbeeld van hoe je het kunt aanpakken: “Ik denk dat we Oostenrijk als mooi voorbeeld kunnen nemen. Eerst werd de stemleeftijd in bepaalde regio’s verlaagd en later in 2008 toen het positief uit bleek te pakken werd het landelijk aangepast. Wij bij de Raad voor het Openbaar Bestuur hopen dat na dit advies ook in Nederland het experimenteren met de kiesgerechtigde leeftijd in overweging wordt genomen. Juist omdat in bijvoorbeeld Oostenrijk bleek dat wanneer je de stemleeftijd verlaagd, de politieke betrokkenheid en interesse bij jongeren groter wordt.”