Tim Gouw

Een kwart van de studenten dealt met burn-outklachten. Een op de zeven heeft last van ernstige angst- en depressieklachten. Ook zelfmoordgedachten komen geregeld voor. Dat blijkt uit onderzoek van Hogeschool Windesheim, uitgevoerd tussen december 2017 en maart 2018, onder 3.134 studenten.

Studiestress
Onderzoeker Jolien Dopmeijer vertelt aan de Volkskrant dat deze generatie studenten een steeds grotere druk voelen om te presteren.
Arlena Pires (18) en Olivia Lichtenveldt (19) zijn twee studenten die het daar mee eens zijn. Ze kampen allebei met depressie en noemen de prestatiedruk ook als een van de redenen. “Het is heel belangrijk dat scholen zich bewust worden van de problemen die hun studenten hebben. Ze moeten het serieus nemen en kijken wat eraan gedaan kan worden”, vertelt Arlena. “Ik heb zelf goede ervaringen met hoe mijn school er mee omging”, voegt Olivia er aan toe, “dat zorgde er echt voor dat er een last van mijn schouders viel. Individuele leraren weten het niet allemaal en daarom kunnen ze soms nog onbegrip tonen, maar de school als geheel doet erg haar best”.

Actieplan
Onderzoeker Dopmeijer heeft samen met de Hogeschool InHolland, Hogeschool Amsterdam en Universiteit Amsterdam een actieplan geschreven. Het doel is om het onderwerp bespreekbaar te maken en voorkomen dat studenten te lang met hun problemen rond blijven lopen. Als oplossingen noemt Dopmeijer dat studenten jaarlijks psychisch gescreend kunnen worden en moeten docenten zich bewuster moeten zijn van het welzijn van de studenten. Dopmeijer vindt dat studenten vaak te lang wachten met hulp zoeken, “een wachtrij voor een studentenpsycholoog duurt soms wel vijf tot zes weken”.

Is het wel een nieuw probleem?
Pim Cuijpers, hoogleraar klinische psychologie van de Amsterdamse Vrije Universiteit, erkent aan de Volkskrant dat er een probleem is, maar hij weet niet zeker of er een toename is. Hij legt uit dat vroeger studenten ook gestrest waren, maar dat het toen nog niet werd genoteerd.
Arlena en Olivia zijn het hier ook mee eens. “Vroeger was er wel echt een taboe op. Mijn vader herkent zich bijvoorbeeld heel erg in mijn verhaal, maar hij zou nooit hebben gezegd dat hij last had van burn-out klachten. Het wordt nu meer bespreekbaar gemaakt”.
Cuijpers benadrukt nog wel aan de Volkskrant dat het niet uitmaakt of er wel of niet een toename is. Het is heel belangrijk dat er iets aan gedaan wordt, want elke persoon die dit ervaart moet geholpen worden.

Een eventuele oplossing?
Minister van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, D66) wil het zogeheten Bindend Studie Advies (BSA) versoepelen. Zij vindt „de druk die op studenten wordt gelegd” te hoog. „We moeten echt voorkomen dat studenten onnodig struikelen.” Als het aan de minister ligt mogen instellingen van studenten in hun eerste jaar daarom niet meer dan veertig van de maximaal zestig studiepunten eisen om te kunnen doorstuderen.

Het BSA houdt in dat een student een bepaald aantal studiepunten in het eerste jaar haalt, zodat hij of zij over kan gaan naar het tweede jaar. Het is gemaakt om te controleren of een student wel voldoet aan de eisen van de studie. Als iemand de punten niet haalt krijgt diegene een bindend advies om met de studie te stoppen. Als er factoren zijn die ervoor hebben gezorgd dat een student de punten niet kon halen, wordt daar wel rekening mee gehouden.

Tegengeluid
Bert van der Zwaan (was rector magnificus van Universiteit Utrecht) vindt het een heel slecht idee, schrijft hij in het NRC. “Er zijn wel degelijk problemen in het Hoger Onderwijs, maar de minister pakt het nu heel slecht aan”. Hij vindt dat het niet is bewezen dat de stressklachten komen door het studeren. Het BSA is, volgens hem, mild en een goede manier om te bepalen of een student op de goede plek zit. “Dit systeem heeft de afgelopen jaren uitstekend gewerkt en geleid tot een significante verhoging van het studiesucces. Natuurlijk, om effectief te zijn zorgt de maatregel er ook voor dat studenten afvallen. Namelijk de studenten die niet kunnen voldoen aan de – vaak betrekkelijk milde – eisen die in het eerste jaar van een universitaire studie aan hen gesteld worden”.
Als het aan van der Zwaan ligt houden we de BSA eisen dus gewoon zoals ze nu zijn.

Hoe studenten met de stress omgaan
Sommige studenten maken gebruik van middelen om om te gaan met de stress. Eén op de vier studenten slikt adhd-medicijnen zoals Ritalin en Concerta om beter te kunnen studeren. Dat kan worden afgeleid uit een peiling onder 400 Nederlandse hbo- en universitaire studenten door het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM).

Koen studeerde twee jaar mondzorgkunde. Hij had heel veel stress en werd erg ongelukkig van de studie. Om wat rustiger te worden begon hij een kalmerende spray te gebruiken. Hij legt uit wat het met hem deed en waarom hij ermee stopte. 

Koen is later gestopt met mondzorgkunde en is social work gaan studeren. Hij voelt zich erg op zijn plek.