De doodstraf is binnen Europa al jaren niet meer van toepassing. Sinds 10 oktober 2012 wordt dit dan ook jaarlijks gevierd met de Europese dag tegen de doodstraf. Vandaag is het weer zover, al hoewel nog steeds, ook binnen Nederland, niet iedereen tegen de doodstraf is.

Tom de Nooijer is commissielid Binnenland bij de jongerenorganisatie van de SGP. De SGP is al jaren de enige partij met zetels in de Tweede Kamer die in bepaalde gevallen voorstander is van de doodstraf. Namens de SGP-jongeren beantwoordt hij vragen over de herkomst van en de ideeën achter dit standpunt.

Waar komt de visie van de SGP vandaan, dat de doodstraf in bepaalde gevallen een legitieme straf kan zijn?                                                                                 “Dat is een standpunt dat al sinds de oprichting van de partij in 1918 in het beginselprogramma staat. Dit standpunt is gebaseerd op de Bijbel. Dit komt omdat wij geloven dat het de samenleving echt ten goede zou komen als we naar Gods woord zouden handelen.”

Wat staat er dan over de doodstraf in de Bijbel?                                              “Zowel in het oude als in het nieuwe testament staan teksten die verwijzen naar de doodstraf, die volgens de Bijbel in bepaalde gevallen gerechtvaardigd kan zijn. In het oude testament (Genesis 9:6), staat bijvoorbeeld de tekst: “Wie des mensen bloed vergiet, zijn bloed zal door den mens vergoten worden.” Wat ik mooi vind aan deze tekst komt direct na dit gedeelte, waarin de verklaring hiervoor te vinden is. “Want God heeft den mens naar zijn beeld gemaakt.” Daarom is het leven ons ontzettend veel waard. Dat maakt de doodstraf dus in bepaalde gevallen een legitieme straf. Bij moord bijvoorbeeld, daarbij ontneemt de dader het leven van zijn slachtoffer(s). De SGP ziet de doodstraf dus in sommige gevallen als een Bijbelse zaak en denkt daarom ook dat het wel degelijk goed zou kunnen zijn voor onze samenleving.”

Waarom is de SGP wel strikt tegen bijvoorbeeld euthanasie en abortus, en niet tegen de doodstraf?                                                                                              “Dat vragen meer mensen zich weleens af, want het lijkt met elkaar in tegenspraak te zijn, maar dat is niet het geval. Het heeft eigenlijk te maken met precies hetzelfde principe. Zoals ik daarnet al aangaf hecht de SGP enorm veel waarde aan het leven, en bij abortus en euthanasie gaat het om het afbreken van het leven. Wij zijn ervan overtuigd dat onze tijden in Gods handen zijn en dat wij daar geen zelfbeschikking over hebben. God heeft ons het leven gegeven en hij zal bepalen wanneer dat ten einde komt. Bij de doodstraf gaat het ook over de waarde van het leven, maar dan op een andere manier. Je ziet dan dat mensen die schuldig zijn, andere mensen beroven van het leven, bij een voorbedachte moord of terrorisme bijvoorbeeld. Dat vinden wij zulke gruwelijke daden, dat we in die gevallen, juist vanwege de waarde die wij hechten aan het leven, de doodstraf gerechtvaardigd vinden. Daarom liggen onze gedachten bij deze kwesties dus juist wel in lijn met elkaar.”

Waarom stond dit standpunt wel in het verkiezingsprogramma van 2012 maar niet in dat van 2017?                                                                                          “Zoals ik al aangaf heeft dit standpunt altijd al in het beginselprogramma gestaan. Het verkiezingsprogramma maak je echter voordat de verkiezingen gaan komen, en daar zet je in wat je in de komende vier jaar concreet wil gaan bereiken. Tot aan 2012 heeft daar inderdaad altijd ingestaan dat de doodstraf in sommige gevallen gerechtvaardigd zou moeten zijn binnen Nederland. In 2017 veranderde dit echter in de tekst dat verdachten van ernstige misdrijven, zoals terrorisme, naar landen uitgeleverd moeten kunnen worden die de doodstraf kennen, waarbij we ervanuit gaan dat het om goed functionerende rechtsstaten gaat. Dit komt omdat het uitvoeren van de doodstraf in Nederland zelf op dit moment politiek niet haalbaar is. De SGP is de enige partij, die op dit moment vertegenwoordigd is in het parlement, die voor de herinvoering van de doodstraf is. Dan heeft het dus ook niet echt zin om zo’n standpunt in een verkiezingsprogramma te zetten, aangezien het politiek niet haalbaar is om dit binnen vier jaar te willen bereiken. Dat betekent echter niet dat de SGP van standpunt gewijzigd is, het staat nog steeds in het beginselprogramma.”

Denk je dat dit standpunt weer terug zal keren in het verkiezingsprogramma?  “Als de meerderheid van de leden dat zou willen tijdens de ledenvergadering kan dat terugkeren, maar ik denk het niet. Zolang er niet meer partijen met ditzelfde idee binnen de Tweede Kamer komen blijft het een politiek onhaalbaar standpunt dat wij als minderheid innemen.”

Wat vind jij van het tegenargument van mensen die tegen de doodstraf zijn, dat er ook onherstelbare fouten gemaakt kunnen worden bij het opleggen en uitvoeren van de doodstraf?                                                                                   “Ik vind dat een heel serieus argument tegen de doodstraf, en snap ook zeker dat dit aangehaald wordt. Wegens principiële redenen die niet zullen veranderen zijn wij voor de doodstraf. Echter zijn deze praktische redenen die mensen als argumenten tegen de doodstraf geven wel heel zwaarwegend, daar ben ik me van bewust. In de Verenigde Staten heb je in het verleden weleens kunnen zien dat jaren later blijkt dat de doodstraf onterecht wordt toegepast, wat natuurlijk vreselijk is. Zoiets wil je uiteraard ten alle tijde voorkomen. Wij zouden enkel voor de doodstraf zijn in het geval van een goede rechtsstaat en wanneer blijkt dat het onomstotelijk vaststaat dat de dader ook echt daadwerkelijk de dader is. Bij ook maar de geringste twijfel zou je de doodstraf nooit mogen opleggen, anders kijkt iedereen later terecht de rechtsstaat er op aan. Het is zo’n heftige straf dat je die alleen mag opleggen als het onomstotelijk vaststaat, want de doodstraf is en blijft onherstelbaar. Je hebt altijd te maken met een rechtspraak die bestaat uit mensen van vlees en bloed, waar dus ook fouten gemaakt kunnen worden. Dat zal dus ook nog altijd blijven kleven aan deze discussie en hierdoor zal dit argument ook blijven terugkeren. ”

Zijn jullie niet bang dat na invoering van de doodstraf deze onevenredig vaak wordt toegepast op bepaalde bevolkingsgroepen?                                               “De invoering van de doodstraf zou volgens ons alleen kunnen wanneer de rechtsstaat degelijk functioneert. Op dat moment geloof ik er niet in dat de overheid gaat kijken naar welke geloofsovertuiging of huidskleur iemand heeft. Gelukkig zien we dat nu ook binnen de Nederlandse rechtspraak en daarom denk ik niet dat dit hier zou kunnen gebeuren. Ook omdat het maar over een heel beperkt aantal mensen gaat, die echt terecht staan voor iets gruwelijks. Ik zie niet waarom de straf op bepaalde bevolkingsgroepen dan onevenredig vaak zou worden toegepast.’’

Hoe kijkt men als voorstander van de doodstraf naar degene die deze taak uit moet voeren?
“Ik zie dat niet als een probleem. Eigenlijk vind ik het ook volkomen onzin als tegenstanders dit als argument gebruiken. Daarbij denk je dan totaal niet na over de bevoegdheid die de overheid (in Bijbelse termen de zwaardmacht) in dit geval in handen heeft. Diegene doet het dan namens de overheid en niet uit zichzelf. Bij zo’n tegenargument houdt men totaal geen rekening met de functie die de overheid heeft in onze maatschappij. Wanneer iemand bijvoorbeeld opgesloten wordt in een huis, is dit strafbaar. Wanneer de overheid een dader na een zorgvuldig proces een gevangenisstraf oplegt, is dit legaal, juist vanwege de bevoegdheid en de plicht van de overheid.”

Hoe kijk jij persoonlijk naar 10 oktober, de Europese dag tegen de doodstraf?    “Ik wist niet dat deze dag bestond moet ik eerlijk zeggen. Er zijn overal wel dagen voor en die vliegen vaak zo aan ons voorbij. Toen ik heb opgezocht hoe en wat, zag ik dat het pas vijf jaar bestond en afkomstig was vanuit de Europese Raad en de Europese Commissie. Dat zijn dan dus Juncker en consorten die het met zijn allen nodig vinden om er weer een specifieke dag voor te organiseren. Ik wens hen dan ook veel plezier, maar volgens mij heeft het erg weinig toegevoegde waarde. Volgens mij ontgaat het de meeste mensen en is het daardoor niet echt relevant.”

Ieder mens heeft het ‘recht op leven’. Dat is de kernboodschap van vandaag: het is namelijk de Werelddag tegen de Doodstraf. Hoe belangrijk is deze dag eigenlijk? Verslaggeefster Anne Mulders gaat hierover in discussie met studenten Sebastiaan van der Steeg, Relinde van Dorresteijn en Elke Kuijper van Amnesty International.