Zelfdoding in de popcultuur: het benaderen van een zwaar onderwerp

Zelfdoding in de popcultuur: het benaderen van een zwaar onderwerp

Category : Burger , Politiek

Wanneer er wordt gesproken over de invloed van games, films en muziek op de mentale staat van een persoon, worden er vaak schietpartijen als voorbeeld gebruikt. De daders zijn dan vaak tieners of jongvolwassenen die toevallig veel gewelddadige videospellen als Grand Theft Auto speelden of naar shockrockers als Marilyn Manson luisterden. Hierbij wordt vooral gefocust op het homicidale individu, maar in hoeverre heeft de popcultuur invloed op de gedachtegang rond zelfdestructie en zelfdoding?

Men kan zeggen dat het spelen van gewelddadige spellen of het luisteren naar muziek met choquerende teksten juist helemaal niet slecht voor hoeft te zijn. Het zou juist een uitlaatklep kunnen zijn waardoor men de acties die zij in het spel zouden doen of die in de muziek wordt verteld, niet in het echt zouden uitvoeren. De andere kant vindt juist dat dit soort spellen en muziek een duwtje in de rug zijn bij labiele tieners om de fictieve daden om te zetten naar realiteit. Een van de meest bekende voorbeelden hiervan is de klopjacht op Marilyn Manson nadat twee leerlingen, Eric Harris en Dylan Klebold, op 20 april, 1999 op Columbine High School in Colorado besloten om met vuurwapens zoveel mogelijk leerlingen te doden. Er werd gedacht dat de twee naar Marilyn Manson zijn muziek luisterden. Nadat de tieners 13 mensen om het leven hadden gebracht, schoten zij zichzelf dood.

Wat opvallend is aan Harris en Klebold, is dat je in de dagboeken van de twee een merkwaardig verschil ziet in persoonlijkheid. Harris schreef vanaf de eerste bladzijde over zijn moordlustige gedachten, maar Klebold schreef vooral over eenzaamheid en zijn behoefte aan geluk en rust. Zij wilden allebei een verschrikkelijke aanslag plegen op de school, maar er kan worden gespeculeerd dat Harris het deed om zoveel mogelijk schade aan te richten. Hij deed het vooral om het moorden. Maar wanneer wordt gekeken naar de gedachtegang van Klebold, lijkt het alsof hij het deed zodat hij eindelijk een reden had om zichzelf van het leven te beroven.

Dus wanneer er niet wordt gekeken naar geweld en moord in popcultuur, maar juist naar depressie en zelfdoding. Wat voor invloed hebben deze onderwerpen op de maatschappij, met name op tieners en jongvolwassenen?

Kurt Cobain, frontman van de band Nirvana, wordt bestempeld als de stem van Generatie X. Tieners in de jaren negentig konden zich herkennen in de muziek van Cobain, die zong over zijn depressie en angsten. Hij liet een kwetsbaarheid zien die in de jaren hiervoor zelden in populaire muziek werd getoond. Toen Cobain in 1994 zelfmoord pleegde, werd er in de maatschappij gevreesd dat er copycat zelfmoorden zouden worden gepleegd, vooral door kwetsbare jongeren.  

David A. Jobes, hoogleraar psychologie op de Katholieke Universiteit van Amerika, verwachtte naar aanleiding van zijn voormalige onderzoeken dat het aantal zelfmoorden vlak na de dood van Kurt Cobain zou stijgen. Na de dood van Marilyn Monroe in 1962 volgde namelijk in de Verenigde Staten een toename in het aantal zelfmoorden van meer dan tien procent. Tot zijn verbazing gebeurde er na de dood van Cobain het tegendeel.

Toen er werd gekeken naar de jaren voor en na de dood van Cobain, werd duidelijk dat er juist een afname van zelfdodingen plaatsvond en dat er minder werd gebeld naar het crisiscentrum. Een belangrijke factor voor deze afname was de manier waarop de mediaberichtgeving werd uitgevoerd. Zo vertelt Jobes dat de media zijn dood niet sensationaliseerden, maar juist praatten over zijn dood als een tragisch verlies. Ook had het een positieve invloed op de maatschappij als het gaat om het praten over mentale gezondheid, het werd een meer besproken onderwerp en iets om rekening mee te houden. De dood van Cobain liet de gevolgen zien van mentale problemen. Ook zou een factor kunnen zijn dat de manier waarop Cobain zelfmoord pleegde, gewelddadig was en daardoor zelfmoord minder geromantiseerd werd.     

Dus waarom vond er wel een suicide contagion plaats na de dood van Monroe en juist een afname na de dood van Cobain? Suicide contagion houdt in dat wanneer er in de directe omgeving of bijvoorbeeld in de media suïcidaal gedrag wordt getoond of als iemand zelfmoord pleegt, dat het een hogere kans geeft voor de andere betrokkenen om suïcidaal te worden. Dit gebeurt vooral bij tieners en jongvolwassenen.

Een veelbesproken factor is dat na de dood van Cobain er in het nieuws vooral werd gepraat over het voorkomen van zelfmoord, zo werden er vaak voorbeelden genoemd van hoe je iemand kunt herkennen die depressief of suïcidaal is. Ook werd bepaald woordgebruik vermeden op advies van experts, zo konden journalisten beter de zelfmoord niet beschrijven als een uitweg voor een getroebleerd persoon, dan zouden anderen namelijk geïnspireerd kunnen raken om hetzelfde te doen. Er werd dus niet alleen gepraat over de artiest zelf, maar de berichtgeving werd gecombineerd met waarschuwingen en informatie over hulplijnen.

In de tijd van Monroe werd er een stuk minder gepraat over de mentale gezondheid, toen werd meer gesproken over de invloed van Monroe toen ze nog leefde. Dit zou de gevoelens van rouw en verlies hebben versterkt, waardoor er een wat meer hopeloos gevoel in de media werd verspreid.

Een expert op het gebied van psychiatrie, Mary V. Seeman, heeft een onderzoek uitgevoerd naar emotionele hulp op het gebied van het verlies van een beroemdheid. In het onderzoek beschrijft Seeman hoe ze een praatgroep had georganiseerd om de dood van Monroe te bespreken. Op dat moment, in 1962, was zij onervaren en had ze het gevoel dat ze het juiste deed. Drie vrouwen uit de praatgroep probeerden in de weken daarna zelfmoord te plegen. Seeman werd verteld door haar leidinggevende dat de praatgroep onnodig was en dat daardoor de vrouwen in de praatgroep erdoor in het verleden bleven hangen. Seeman concludeerde met haar onderzoek dat wanneer je kwetsbare mensen bijeen brengt om de zelfmoord van een beroemdheid te bespreken, dit er onopzettelijk voor kan zorgen dat de zelfmoord geromantiseerd wordt.

In de filmwereld wordt er ook veel gediscussieerd over wat wel en niet kan. In een artikel van Psychology Today wordt gesproken over de kritiek op de Netflix serie 13 Reasons Why. Het artikel bevat verschillende reacties uit andere bladen over psychologie, waarin wordt verteld waarom de serie niet helpt met het voorkomen van zelfmoord en zelfs bepaalde onderwerpen romantiseert.

De serie gaat over dat een meisje die zelfmoord heeft gepleegd, 13 cassettes opneemt voor de 13 mensen die zij verantwoordelijk vindt voor haar dood. En daar gaat de controverse vooral over. In de serie wordt de zelfmoord van de hoofdpersoon namelijk als een actie van wraak beschouwd. En door die reden wordt de serie bekritiseerd op het gebied van ideevorming onder, vooral kwetsbare, jongeren.

De aanpak van zelfdoding in de popcultuur heeft dus vooral te maken met hoe het onderwerp wordt afgebeeld. Experts raden vooral aan om waarschuwingen te gebruiken en te vertellen waarom zelfmoord geen uitweg is, maar een tragische gebeurtenis. Het praten van zelfmoord combineren met onderwerpen als mentale steun en hulp bepaalt dan ook de invloed die de popcultuur heeft op zelfdodingen.