De energietransitie in Nederland

De energietransitie in Nederland

De energietransitie in Nederland is in volle gang. Het onderwerp verscheen veelvuldig in de media en in de politiek, wat betekent dat de transitie een hot topic is. Niet alleen in Nederland, maar ook wereldwijd is het een booming business. Daarenboven is het een uitdaging, omdat de toekomst van de aarde op het spel staat en, omdat de tijdsdruk toeneemt. Maar wat is de energietransitie eigenlijk?

In het kort gezegd is de energietransitie de omschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. De afspraken over deze energietransitie zijn vastgelegd in het nationale Klimaatakkoord. In het Klimaatakkoord van Parijs staat dat de opwarming van de aarde beperkt moet worden tot minder dan twee graden Celsius. De Nederlandse bijdrage aan dit akkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met ten minste 49 procent. Dat doel moet in 2030 volbracht zijn. Maar welke partijen zijn daar aan verbonden? En hoe belangrijk zijn ze?

De overheid, het bedrijfsleven, de energiecoöperaties en de burger zijn verbonden aan deze transitie. In de toekomst zullen banken en financiële instellingen leningen aanbieden die bedoeld zijn om een huis te verduurzamen. In het rapport van HIER Opgewekt staat dat de rol en de beweging van lokale energiecoöperaties steeds groter en sterker wordt. Het aantal energiecoöperaties dat duurzame energie opwekt, is flink toegenomen. In 2017 waren er 85 coöperaties, maar dat zijn er nu 484. Het is een groei van 20 procent. Deze cijfers en groei laten zien dat energiecoöperaties en burgers nadenken over (elektrische) alternatieven om hun wijk en of huis te verduurzamen. Daarnaast zijn er ongeveer 70.000 Nederlanders klant van een energiecoöperatie. Samen investeren zij in zonne- of windenergie. Maar wat is een energiecoöperatie?

Een energiecoöperatie is een initiatief van lokale bewoners die de handen ineenslaan. Samen gaan ze aan de slag om duurzame energie op te wekken, zoals zonne- of windenergie. Door klant te worden van een energiecoöperatie helpt de klant actief mee om hun eigen wijk te verduurzamen. Daarnaast helpen, adviseren en bijscholen ze burgers over duurzame energie, omdat veel burgers niet weten wat de energietransitie precies inhoudt en, omdat ze niet weten wat de bijbehorende kosten zijn. Verder willen ze hun stroom en of warmte zelf opwekken, oftewel eigen beheer. Veel burgers investeren in zonnepanelen en warmtepompen, maar niet alleen het opwekken van zonne- of windenergie is van groot belang. Ook het stoppen van aardgas is onmisbaar. Jammer genoeg zijn deze alternatieven, zoals bijvoorbeeld woningisolatie, aansluiten op een warmtenet, een warmtepomp thuis installeren en koken met een inductieplaat nu nog duurder dan aardgas. Daarnaast zijn veel burgers opgegroeid met aardgas, dus het is voor velen een ver-van-mijn-bed-show. De overheid zal het gastarief de komende jaren flink laten stijgen. Als tegenprestatie zal de energiebelasting op stroom steeds minder worden. Op die manier willen ze burgers stimuleren om te kiezen voor deze (elektrische) alternatieven. Maar hoe werken deze alternatieven en hoe verduurzaamt het een huis?

Woningisolatie

Volgens Milieu Centraal, een voorlichtingsorganisatie voor duurzame tips en adviezen, halveert het isoleren de CO2-uitstoot van een huis. Maar uit cijfers van de Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie (NVD) en energiebedrijf Essent komt sterk naar voren dat het aantal bestaande huizen dat geïsoleerd wordt, de afgelopen jaren is gedaald. Er is al zeven jaar geen groei in de woningisolatie. Huizenbezitters denken niet meteen aan isoleren als ze hun huis willen verduurzamen. De meeste huizenbezitters beginnen met het plaatsen van zonnepanelen, maar dat is eigenlijk de verkeerde volgorde. Op die manier loopt de warmte nog steeds een huis uit en dat is niet de bedoeling, omdat men juist minder energie moet gebruiken. Maar op welke manieren kan je een huis beter isoleren?

  1. Met behulp van polystyreen korrels (zie www.drowa.nl).
  2. Met behulp van polystyreen chips (zie www.drowa.nl)
  3. Met behulp van een houten vloerconstructie: Knauf Ecose tussen de vloerbalken (zie https://www.knaufinsulation.nl).

Hier wordt door isolatiespecialist Henk Sikma, eigenaar van warmtepompNL en Slim Isolatie Advies, uitgelegd hoe deze materialen worden toegepast.

Maar hoe werkt isoleren? Sikma legt hieronder twee methodes uit:

Klik hier voor de spouwmuurisolatie. 

Klik hier voor de raamisolatie.

Warmtenet

Daarnaast is er een warmtenet. Een warmtenet is een netwerk van leidingen onder de grond die vervolgens naar de individuele huizen gaan. In die leidingen stroomt warm water dat afkomstig is van een warmtebron. Zo’n warmtenet ligt meestal in de buurt, bijvoorbeeld van een dichtstbijzijnde fabriek, omdat die warmte wordt gebruikt om huizen in een bepaalde wijk te verwarmen. Wanneer het warme water, met behulp van goed geïsoleerde buizen, in een huis terecht komt, wordt de warmte bijvoorbeeld gebruikt voor de verwarming en om te douchen. Er zijn verschillende methodes om deze warmte te winnen, zoals het gebruik van restwarmte dat vrijkomt bij industriële processen, biomassa die wordt verbrand in biomassacentrales om warmte te produceren, geothermie en het gebruik van oppervlakte- of afvalwater. 

Geothermie is een ander woord voor aardwarmte, oftewel lokale duurzame warmte uit de ondergrond.

Warmtepomp

Verder is er een warmtepomp. Volgens HIER verwarmt is een warmtepomp een elektrisch alternatief voor de cv-ketel. Een warmtepomp neemt warmte, met een lage temperatuur, uit het grondwater, bodem of lucht op en gebruikt die verzamelde warmte voor bijvoorbeeld de verwarming van het huis. Het is effectief, omdat een warmtepomp weinig elektriciteit gebruikt om een huis te verwarmen. Bovendien is het samen met groene stroom een duurzame oplossing voor aardgas. Er zijn drie soorten warmtepompen, zoals een volledige elektrische warmtepomp, een hybride warmtepomp en een ventilatiewarmtepomp.

Een volledige elektrische warmtepomp haalt warmte uit het grondwater, uit de bodem en uit de lucht. Een hybride warmtepomp is voor huizen die onvoldoende zijn geïsoleerd, omdat het in zulke huizen niet kan om een volledige elektrische warmtepomp te installeren. Een ventilatiewarmtepomp benut verloren warmte om een huis te verwarmen, omdat een huis regelmatig warmte verliest door ventilatielucht.

Koken op inductie

Wanneer men dus een huis aansluit op een warmtenet, zal koken met inductie gebeuren. Tenzij de bron waterstof is dat in de wijk als warmtebron wordt gebruikt. Op die manier wordt de cv-ketel in een huis vervangen. Wanneer een huis niet meer is aangesloten op een gasnet, kan er ook niet meer gekookt worden op gas. Hierdoor moet men dus overstappen op elektrisch koken, zoals bijvoorbeeld koken op een inductieplaat. Daarnaast is inductie het meest veilige en energiezuinige alternatief om mee te koken.

Waterstof

De bron waterstof wordt verklaard als het nieuwe aardgas, maar is dat ook zo? Volgens certificeringsinstituut Kiwa, een bedrijf dat jarenlang vertrouwen creëert, is waterstof inderdaad het nieuwe aardgas. Bovendien is het waterstof geschikt voor het huidige gasnet. Op grond van Ad van Wijk, professor Future Energy Systems aan de Technische Universiteit Delft, hoeft Nederland het huidige gasnet niet drastisch te veranderen, omdat de meeste materialen onder de grond bruikbaar zijn om waterstof te vervoeren. Bovendien kan het als alternatief bieden voor straten en wijken die niet geschikt zijn voor gasloze alternatieven, zoals warmtepompen en warmtenetten, aldus Van Wijk.

Wil je meer weten over het verduurzamen van je huis en wil je tegelijkertijd ook weten wat de bijbehorende kosten zijn, laat je dan adviseren door jouw lokale energiecoöperatie.