Voetbal wordt doorgaans niet gezien als een van de meest diepzinnige vormen van vermaak. Toch gaat er achter de al dan niet eendimensionale sport ook veel moois schuil. Over hoe voetbal en kunst elkaar kruisen in Nederland. 


“We zouden duizenden shirts kunnen verkopen, maar dat doen we niet”

Foto: Emile van de Sande

INTERVIEW | Geheimzinnig en uniek, zo valt het kunstenaarscollectief Kamp Seedorf – vernoemd naar ex-voetballer Clarence Seedorf – het best te omschrijven. Wie het precies zijn weet niemand, maar het publiek vindt de pieces van de Almere/Amsterdam-based groep gruwelijk. En daar zou Kamp Seedorf duizend euro’s aan kunnen verdienen. Maar dat doen ze niet.

De vier vaste leden van Kamp Seedorf (opgericht door ‘Clyde’ in 2011) gebruiken pseudoniemen om anoniem te blijven. De mannen hebben doordeweeks een normale baan waarbij de baas het niet waardeert als er illegaal pieces over voetbal of hiphop op muren worden geplakt. En de gemeente trouwens ook niet. In gesprek met deze website vertelt ‘Eus’, een goede vriend van Clyde en vast lid van Kamp Seedorf, over het collectief dat razendsnel aan populariteit wint.

Vanwaar de naam Kamp Seedorf?
Eus: “De naam komt natuurlijk van Clarence Seedorf. Hij is opgegroeid in Almere en hij is een hele toffe voetballer. En Seedorf is, net als oprichter Clyde, een Ajacied, dus die link is snel gelegd. Daarnaast is Kamp Seedorf ook de naam van een legerbasis waar Nederlanders in Duitsland gestationeerd waren na de Tweede Wereldoorlog. Volgens mij zat de vader van Clyde daar ook gestationeerd. Seedorf kreeg in Nederland ook nooit de erkenning die hij verdiende, vooral in het Nederlands elftal. Dat gevoel herkennen we ook bij Almere. De stad wordt ook een beetje gehaat. ‘Lelijkste stad van Nederland’, alleen maar haat, haat, haat. Als je tegen iemand zei dat je uit Almere komt, zeiden ze dat ze er nog niet dood gevonden willen worden. Dat is ook de link tussen Seedorf en Almere: allebei gehaat maar eigenlijk heel tof.”

Een van de vele pieces ter ere van Clarence Seedorf, het idool van de leden van Kamp Seedorf.

Jullie gebruiken geen graffiti, maar wel een semi-permanente techniek waarmee jullie op papier geschilderde pieces op muren plakken. Waarom?
“Sowieso zodat we op ons gemak kunnen schilderen in ons atelier. We zijn buiten heel snel klaar, zeker met de ervaring van aflopen jaren. We kunnen nu binnen vijf minuten een piece op straat zetten. De pakkans is super klein. Daarnaast ben je met graffiti spuiten ook gewoon een muur aan het slopen. Dat vinden we ook super tof, maar als je ouder wordt is het soms beter om het wat anders aan te pakken. En daarnaast wordt deze techniek weinig gebruikt.”

Omdat het semi-permanent is, verdwijnen veel van jullie pieces alweer snel door regen over de gemeente. Is dat niet fucked up?
“Nee, dat hoort er gewoon bij. Als je dat echt kut vindt, moet je kunst gaan maken die in musea wordt opgehangen. Dan wordt het niet weggespoten. Onze slogan is ook ‘semi-permanent’, het heeft wel wat dat het niet voor de eeuwigheid blijft hangen. Het is vet dat je weet dat het er over een week misschien niet meer hangt. ‘Op naar de volgende’. Mensen gaan die shit daarom ook meteen checken. Als de hele stad vol hangt met onze dingen wordt het ook minder speciaal. Het is veel unieker zo.”

Hoe bepaal jullie welk kunstwerk gaan maken?
“Dat varieert. Meestal zitten we met z’n allen in een café of in ons atelier. Dat drinken we wat biertjes en praten we over voetbal en muziek. Meestal als je echt iets wil gaan bedenken, komt er niets uit. Dus het moet net op je pad komen. We hebben wel lijsten waar we toffe namen op zetten en als we dan aan de slag gaan pakken we daar een paar namen van. We hebben ook nog heel veel pieces liggen, die op bepaalde momenten naar buiten brengen. Van der Laan hebben we bijvoorbeeld op dezelfde dag bedacht, geschilderd en geplakt, maar we hebben ook nog een hele stapel met spelers in ons atelier liggen die we ieder moment kunnen plakken. Soms random, soms als die speler net een vette wedstrijd heeft gespeeld of als hij stopt.”

“We willen het niet allemaal té voor de hand liggend maken. Een speler als Cristiano Ronaldo of Lionel Messi zouden we niet zo snel plakken. Die worden door de meeste artiesten wel een keer geëerd. Wij vinden het toffer om de minder logische spelers te kiezen, zoals bijvoorbeeld Marko Pantelic. Hij heeft een vette stijl, een toffe gast. Hij heeft een soort Zlatan-achtige persoonlijkheid. Daar houden we wel van. Zijn eerste interview bij de Arena als Ajacied zetten direct de toon met zijn zonnebril en foute pak. Hij kwam naar Ajax toe alsof hij de king was. En hij deed het ook dat seizoen, heel veel doelpunten gemaakt. Een prachtige speler. Jammer dat hij maar een seizoen bij Ajax heeft gespeeld.”

Jullie begonnen als kleine groep hobbyisten, maar zijn inmiddels bekend bij een groot publiek en nemen ook commerciële klussen aan. Van hobby naar werk?
“Het is nog wel een hobby hoor. Af en toe doen we wel een betaalde klus, zoals nu voor de gemeente Almere. Maar het blijft wel iets wat tof is om te doen, dus we zien het nog steeds als hobby. Maar het is zeker groter dan het ooit is begonnen, ja. Het is mooi om te zien dat mensen het tof vinden en er shirtjes van willen hebben. Maar we willen kleine oplages blijven houden. We gooien er geen grote hoeveelheden tegenaan. Vooral de Ajax-shirts gaan superhard. Die zijn meestal binnen een of twee dagen uitverkocht. We willen klein en exclusief zijn. Anders moeten we gaan concurreren met Bol.com of Zalando, daar hebben we natuurlijk ook geen zin in. We willen lekker shit maken en af en toe een shirtje opsturen, dat is prima.”

Een Kamp Seedorf-doek van het razend populaire Ajax-toptalent Frenkie de Jong. 

Ik kan je verzekeren dat je met jullie Frenkie de Jong-ontwerp duizenden shirts zouden kunnen verkopen.
“Ja, maar dat gaan we niet doen. Dat vinden we te makkelijk. We maken niet van alle pieces een shirtje. We krijgen ook nog wekelijks de vraag of we het shirt van Pantelic of Litmanen gaan re-stocken. Maar dat doen we niet. We hebben van Pantelic en van Litmanen zo’n honderd shirts verkocht, maar we hadden er denk ik makkelijk duizend kunnen verkopen. Maar dat is niet de charme van ons werk. We willen exclusieve dingen maken. We vinden het toffer als mensen superblij zijn dat ze er eentje hebben weten te bemachtigen, dan wanneer we het lopen te promoten als een malle en duizenden shirts verkopen. Het is niet zo dat we anti-commercieel zijn, maar we doen het niet voor de massa. We maken natuurlijk ook kosten en we hebben een flink atelier dat we huren, dus af en toe moet je ook commercieel bezig zijn als je andere toffe dingen gratis wil maken.”

Ben je het met me eens dat jullie werk van Eberhard van der Laan tot nu toe jullie hoogtepunt is?
“Ja. Dat was bijzonder, man. Het is een super treurig verhaal natuurlijk. Maar het is mooi dat het vanuit de familie ook zo is opgepakt. We hebben ook de shirtjes gemaakt en de opbrengt aan het KWF gedoneerd. We zijn ook uitgenodigd door Eberhard, om langs te komen op zijn kantoor. Dat was super mooi om mee te maken, man. Het is een hele vriendelijke man. We hebben over voetbal gesproken en zo, heel vet. Dat was zo’n twee maanden voor hij overleed. Heel bijzonder dat we in die periode nog langs mochten komen voor een drankje.”

Dat kunstwerk heeft het zelfs tot de Johan Cruijff Arena geschopt. Hoe is dat zo gekomen?
“Op dat moment zaten we in Turijn, voor een actie met Buffon. Toen kregen wij een telefoontje van de Arena met de vraag of zij het design mochten gebruiken. Toen hebben we een digitaal bestand naar ze gestuurd en die is geprint. Echt heel mooi. Dat hebben we uiteraard gewoon gratis gedaan. Dit soort dingen doe je uit liefde, daar hoef je geen geld mee te verdienen.”

Voetbal meets streetart: vijf vette kunstwerken

LIJSTJE | Hierboven schreven we dat voetbal en kunst elkaar geregeld tegenkomen in dit land. En dus, geen woorden maar daden: we doorkruisten het halve land, op zoek naar fraaie streetart over voetbal. Vijf pieces werden door ons op de gevoelige plaat vastgelegd: 

#1 Reusachtige Cruijff in Amsterdam-Oost

Deze reusachtige muurschildering van Johan Cruijff, de beste Nederlandse voetballer aller tijden, is te vinden in Amsterdam Oost. Op een flat aan de Wembleylaan/Anfieldroad werd het kunstwerk in mei 2017 onthuld door toenmalig burgemeester van Amsterdam Eberhard van der Laan en maker Paulo Consentino. Binnen elf dagen zette de Braziliaanse kunstenaar met hulp van kinderen uit de buurt de schildering op de muur. Waarom op die plek? De flat ligt tussen voormalig Ajax-stadion De Meer en Betondorp, de plek waar Cruijff opgroeide. Alweer bijna drie jaar geleden overleed de legendarische voetballer op 68-jarige leeftijd.

#2 Seedorf terug in zijn hometown

Dit imposante kunstwerk komt van de hand van Kamp Seedorf. De Almeers/Amsterdams streetartgroep heeft eind 2018 in opdracht van de gemeente Almere Clarence Seedorf afgebeeld op het stadhuis. Voor wie zich afvraagt hoe je zo’n groot kunstwerk op de muur krijgt: de opgeplakte tekening bestaat maar liefst uit dertig delen! De markante voetballer draagt op de afbeelding het tenue van het Nederlands elftal. Het werk is niet te missen als je door de binnenstad van Almere loopt. Waarom Clarence Seedorf een held is in Almere, lees je hierboven in het interview met Kamp Seedorf!

#3 Tadic binnen no time op de Arena

De megatransfer van Dusan Tadic naar Ajax was afgelopen zomer amper rond en de Serviër stond al afgebeeld op de Johan Cruijff Arena. Ajax vroeg Kamp Seedorf om een Tadic-ontwerp en binnen enkele dagen werd de tekening op de Arena geplakt. Ruim een halfjaar later hangt hij er nog steeds, maar de randen beginnen al los te laten…

Lees ook: Kamp Seedorf over het kunstwerk van Dusan Tadic

#4 Utrechts eerbetoon aan Cruijff

Zoals gezegd is Cruijff hét gezicht van het Nederlandse voetbal. Niet gek dus, dat er op meerdere plekken in Nederland kunstwerken van de Amsterdammer te vinden zijn. Zo ook op de Adelaarstraat, een wijk in het centrum van Utrecht. Al enkele uren na het overlijden van Cruijff op 24 maart 2016 begon kunstenaar Rob Heerdink aan de schildering op de muur van zijn woning aan de Adelaarstraat. ‘Alleen kan je niks, je moet het samen doen’, is de beroemde quote van Cruijff die naast zijn portret te lezen valt. Schitterend!

#5 Amateurgraffiti bij de eigen tempel

Hoe dichter je bij het voetbalstadion komt, hoe meer graffiti je tegenkomt. Dat geldt voor een groot deel van de stadions in Nederland, waaronder die van Ajax. Fans spuiten rond het stadion hun graffitibussen leeg. Vaak gebeurt dat illegaal én zijn het de minder ervaren jongens die dat doen. Het resultaat is dan ook minder fraai dan bij de bovenstaande kunstwerken, maar slechter dan een lege muur of pilaar kan het niet zijn, toch? Deze pilaar van de bovengrondse sporen tussen Amsterdam Bijlmer Arena en Duivendrecht zijn ondergekalkt, met de Arena in zicht. Best nice, toch?

#BONUS Esko en Almere City op stationsgebouw

Heel veel met voetbal heeft dit kunstwerk van Kamp Seedorf niet te maken, maar hij staat hier gewoon omdat het een gruwelijke tekening is. Almeerse muziekproducent Esko vind je bij het station Almere Centrum, op loopafstand van het stadhuis met Seedorf erop. Deze twee pieces komen voort uit dezelfde opdracht van gemeente Almere. Esko draagt op zijn borst het logo van Almere City. Almere City is de trots van de stad: de voetbalclub draait ook dit seizoen mee in de middenmoot van de Keuken Kampioen Divisie (het tweede niveau van Nederland).

Op zoek naar de streetart van Ajax-held Appie Nouri

VLOG | Na het verschrikkelijke ongeluk van Abdelhak Nouri in 2017 verschenen er kunstwerken op verschillende plekken in Amsterdam ter ere van de Ajax-voetballer. Verslaggever Emile van de Sande ging op zoek naar de streetart met emotionele lading.

Op 8 juli 2017 was de (voetbal)wereld in shock, toen Nouri tijdens een oefenwedstrijd in Oostenrijk werd getroffen door hartritmestoornissen. De Ajacied heeft hersenschade opgelopen en de kans is nihil dat hij daar nog van zal herstellen.

In de weken en maanden na het tragische ongeval volgde het ene eerbetoon het andere op. Ook als het om kunstwerken gaat. Zo verscheen er een fraai stuk streetart van Nouri onder de Schellingwouderbrug in Amsterdam Noord. Wie het gemaakt heeft en wanneer het precies is gemaakt, is niet bekend.

Bron: dagboekvaneenfotogek.nl

Een ander Nouri-kunstwerk verscheen niet lang na het ongeval op het NDSM-werf, eveneens in Amsterdam Noord. De Amsterdamse kunstenaar Ives One werkte zo’n vijf uur aan het levensgrote werk, zo vertelde hij aan RTL Nieuws. “Het was geen gemakkelijke opdracht, vanwege alle emoties. Er stopten ook steeds mensen die vroegen waarom ik het maakte en wat ik er bij voelde”, aldus de maker van het werk.

Helaas bleef de schildering niet lang in stand. Al in augustus van dat jaar, ruim een maand nadat het werk af was, besloot de Berlijnse graffitigroep OFF hun tags erover heen te spuiten. “Ik vind het erg jammer”, reageerde Ives One. “Ik zou hem graag nogmaals maken, maar dan liever op een plek waar hij kan blijven staan. Nouri verdient het wel om op een mooie plek een muurschildering te krijgen. Zo een positief joch.”

Gelukkig hebben we de beelden nog… #StayStrongAppie

Love the game, fuck the commerce!

Een schets van Mel Koch. Cristiano Ronaldo houdt drie meloenen hoog als marktkoopman.

INTERVIEW | Liefde voor het spelletje, maar een schijthekel aan de commercie. Dat is hoe Mel Koch denkt over het hedendaagse voetbal. De twintigjarige kunstenaar in opleiding was ooit groot voetballiefhebber, maar verloor zijn liefde door de commercialisering van de sport. Mel wil zijn artistieke vaardigheden gebruiken om een statement te maken.

In zijn jeugdjaren was Mel fervent PSV-supporter. Zijn kamer hing vol met posters, elk voetbalstickerboek had hij binnen no time compleet en als de club uit het zuiden kampioen was geworden sprong Mel door het hele huis. Jaren later studeert hij aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht en kan hij amper een paar spelers van zijn ‘o zo geliefde’ club noemen. Over hoe commercie de liefde voor de sport kan verzieken.

“Als achtjarig ventje zie je je favoriete team tegen de rivaal spelen, that’s all

Halverwege januari van dit jaar verscheen superster Cristiano Ronaldo voor de Madrileense rechter. Hij kreeg een voorwaardelijke celstraf van twee jaar en een geldboete van 18,8 miljoen euro opgelegd wegens belastingontduiking. Mel kreeg het nieuws toevallig mee. “Bizar, echt ongelooflijk. Als jonge voetbalfan krijg je van dit soort randzaken weinig mee. Als achtjarig ventje zie je je favoriete team tegen de rivaal spelen, that’s all.”

Door de recente ontwikkelingen kwam Mel op het idee om zijn artistieke vaardigheden te gebruiken tegen de commercie in het voetbal. “Ik ben begonnen met schetsen te maken van Ronaldo, die als meloenenverkoper achter een marktkraam staat. Het illustreert dat hij dan misschien uitzonderlijk goed voetballen, maar dat het ook een gewone man blijft die met zijn werk een aalmoes zou verdienen als hij niet toevallig heel goed kon voetballen. Hij is erg goed in wat hij doet, maar dat is een meloenenverkoper in Spanje ook.”

De strafzaak van een van de beste voetballers aller tijden is slechts het topje van de ijsberg. Spelers tekenen miljoenencontracten bij clubs en sponsoren. Zo verkocht Ajax deze maand toptalent Frenkie de Jong voor een recordbedrag van 86 miljoen euro aan FC Barcelona. “In de jaren dat ik de commercie achter het spelletje begon te vatten, kreeg ik er ook steeds meer afkeer tegen”, legt Mel uit. In 2013 was de wereld in shock toen Gareth Bale Tottenham Hotspur verruilde voor maar liefst 100 miljoen euro. Begin 2019 zijn er al zes spelers (!) voor een hoger bedrag verkocht, met de 222 miljoen euro voor Neymar als voorlopige piek.

Met zijn salaris bij Juventus en nog veel hogere sponsorinkomsten strijkt Ronaldo in een jaar bijna honderd miljoen euro op. “Terwijl een chirurg misschien twee ton verdient. Het is echt de omgekeerde wereld.” Maar dat is nu eenmaal hoe het mechanisme van vraag en aanbod werkt. “Dat snap ik, maar het is gevoelsmatig zó onrechtvaardig. Ronaldo heeft zich niet per definitie ver ontwikkeld, behalve op motorisch en disciplinair terrein.”

Een tweede schets van Cristiano Ronaldo als meloenenverkoper.

Mel vervolgt: “Het voelt zo bitter. Het is zo afstotelijk. Voetbalclubs zijn gewoon bedrijven die tegen elkaar spelen, met in elk team weer elf kleine bedrijfjes. Het gaat erom welk luchtje Neymar draagt, welke schoenen Messi heeft of wat de nieuwste collectie is van Ronaldo’s eigen kledingmerk. Al die commerciële randzaken doen zoveel afbreuk aan het spelletje. Ik kijk heel graag naar een potje amateurvoetbal, maar op televisie is het hele circus er zo in verweven dat ik daar geen plezier meer uit haal.”

Wat Mel wil bereiken met zijn statement? “De schetsen zijn nu af, binnenkort maak ik er een definitieve tekening van op groot formaat en hang ik die ergens op bij mij in de buurt. Cristiano Ronaldo ga ik er niet mee raken, dat snap ik ook wel, maar als ik ook maar één iemand kan laten nadenken over mijn standpunt, ben ik tevreden. Ik wil de onschuld van het spelletje weer de boventoon laten voeren.”